Έξι ημέρες μετά το ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα της 18ης Μαρτίου 2026 στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας του South Pars – του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο – το Ιράν έχει προχωρήσει σε σημαντική μείωση των ροών φυσικού αερίου προς την Τουρκία, επιβεβαιώνουν διεθνείς και τουρκικές πηγές.
Το πλήγμα στο Asaluyeh (το παράκτιο κέντρο επεξεργασίας του South Pars) προκάλεσε ζημιές σε μονάδες παραγωγής και αγωγούς, με αποτέλεσμα την προσωρινή απενεργοποίηση φάσεων που παράγουν περίπου 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου ημερησίως (περίπου το 12-14% της συνολικής παραγωγής του Ιράν). Το Ιράν προτίμησε να διοχετεύσει το διαθέσιμο αέριο κυρίως στην εσωτερική κατανάλωση και στην τροφοδοσία των θερμοηλεκτρικών εργοστασίων της χώρας, όπως έκανε και με τις εξαγωγές προς το Ιράκ, όπου οι ροές διακόπηκαν πλήρως.
Πόσο πλήττεται η Τουρκία;
Η Τουρκία καλύπτει περίπου το 10-15% των ετήσιων αναγκών της σε φυσικό αέριο (6-7 δισ. κυβικά μέτρα) από το Ιράν μέσω αγωγού. Τις ημέρες μετά το πλήγμα, οι ροές μειώθηκαν απότομα από 30-31 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ημερησίως σε περίπου 7-8 εκατομμύρια, σύμφωνα με τουρκικές ενεργειακές πηγές. Δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση από την Τεχεράνη για «πλήρη και μόνιμη διακοπή», αλλά η μείωση είναι σαφής και μεγάλη, λόγω προτεραιότητας στην εγχώρια χρήση.
Η μακροπρόθεσμη σύμβαση Ιράν-Τουρκίας λήγει στα μέσα του 2026 και αναμένεται να ανανεωθεί με μικρότερες ποσότητες, όπως αναφέρει το Reuters.
Δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ενεργειακής κρίσης για την Άγκυρα
Η τουρκική κυβέρνηση και αναλυτές εκτιμούν ότι η Άγκυρα μπορεί να αντιμετωπίσει την κατάσταση χάρη στη διαφοροποίηση των πηγών της:
- Αζερμπαϊτζάν (κύριος προμηθευτής)
- Ρωσία
- Εισαγωγές LNG από spot αγορές
- Αυξανόμενη εγχώρια παραγωγή στη Μαύρη Θάλασσα
Ωστόσο, η μείωση από το Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους, καθώς η Τουρκία θα αναγκαστεί να αγοράζει περισσότερο υγροποιημένο φυσικό αέριο σε υψηλότερες τιμές. Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν ήδη εκτοξευθεί παγκοσμίως μετά το πλήγμα και την κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο.
Το ευρύτερο πλαίσιο
Το South Pars (το ιρανικό τμήμα του κοιτάσματος που μοιράζεται με το Κατάρ) αποτελεί την καρδιά της ιρανικής ενέργειας: καλύπτει το 70% της εγχώριας παραγωγής αερίου και τροφοδοτεί την πετροχημική βιομηχανία. Το ισραηλινό πλήγμα – το πρώτο τέτοιο μεγάλης κλίμακας σε ενεργειακή υποδομή – θεωρείται κλιμάκωση του πολέμου και έχει προκαλέσει αντίποινα του Ιράν σε εγκαταστάσεις γειτονικών χωρών.
Η κατάσταση παραμένει ρευστή. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει για «μηδενική ανοχή» σε νέα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, ενώ η Τουρκία – μαζί με άλλες χώρες της περιοχής – ζητά άμεση αποκλιμάκωση για να μην διαταραχθεί περαιτέρω η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η Ευρώπη ήδη αντιμετωπίζει πιέσεις από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ. Για την Τουρκία, που βρίσκεται ανάμεσα σε Ρωσία, Ιράν και Δύση, η μείωση των ιρανικών ροών αποτελεί ακόμα ένα τεστ ενεργειακής ανθεκτικότητας – και υπενθύμιση ότι στον σημερινό «βάναυσο κόσμο», όπως τον περιέγραψε πρόσφατα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καμία χώρα δεν είναι πλέον μακριά από τις επιπτώσεις ενός πολέμου στην ενέργεια.
Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν οι ζημιές στο South Pars θα αποκατασταθούν γρήγορα ή αν η μείωση στις εξαγωγές θα γίνει μόνιμη, με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές και την οικονομία της Τουρκίας.