Το Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνούς προσοχής, καθώς μαζικές διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν από οικονομικές δυσκολίες έχουν εξελιχθεί σε ανοιχτή αμφισβήτηση της θεοκρατικής ηγεσίας. Σε μια κλιμάκωση που θυμίζει τις μεγαλύτερες προκλήσεις από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, η Τεχεράνη δηλώνει ότι διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τις ΗΠΑ, ενώ ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει σοβαρές απαντήσεις στη βίαιη καταστολή. Με νεκρούς που ξεπερνούν τους 500 και χιλιάδες συλλήψεις, η κατάσταση δοκιμάζει τα όρια της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.
Η Έκρηξη των Διαμαρτυριών: Από την Οικονομία στην Πολιτική Εξέγερση
Οι διαμαρτυρίες ξέσπασαν στις 28 Δεκεμβρίου 2025, αρχικά ως αντίδραση στην καλπάζουσα πληθωρισμό, την υποτίμηση του ριάλ και τις οικονομικές δυσκολίες που πλήττουν εκατομμύρια Ιρανούς. Γρήγορα, όμως, εξελίχθηκαν σε πανεθνική εξέγερση, με συνθήματα κατά της θεοκρατικής ηγεσίας, των Φρουρών της Επανάστασης και του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Βίντεο από social media δείχνουν πλήθη να φωνάζουν “Κάτω η Δικτατορία” σε πόλεις όπως Τεχεράνη, Μασχάντ, Ταμπρίζ και Σιράζ.
Η κυβέρνηση απάντησε με σκληρή καταστολή: Από τις 8 Ιανουαρίου 2026, επιβλήθηκε blackout στο διαδίκτυο, περιορίζοντας την ροή πληροφοριών. Σύμφωνα με την οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA), έχουν επιβεβαιωθεί 490 θάνατοι διαδηλωτών και 48 αστυνομικών, ενώ οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 10.600. Άλλες εκτιμήσεις από AP και BBC ανεβάζουν το νούμερο νεκρών σε πάνω από 544, με πολλούς τραυματίες από πυρά και ξυλοδαρμούς. Η Τεχεράνη κατηγορεί ΗΠΑ και Ισραήλ για υποκίνηση, καλώντας σε φιλο-κυβερνητικές διαδηλώσεις.
Οι Διπλωματικοί Δίαυλοι: Διάλογος ή Πόλεμος;
Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί δήλωσε ότι το Ιράν είναι “έτοιμο για πόλεμο, αλλά και για διάλογο”, ενώ ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγκαΐ επιβεβαίωσε ανοιχτούς διαύλους με ΗΠΑ μέσω του αμερικανικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και της Ελβετίας ως μεσολαβητή. “Δεν αφήσαμε ποτέ το τραπέζι των διαπραγματεύσεων”, τόνισε, παρόλο που κατηγόρησε τις ΗΠΑ για “αντιφατικά μηνύματα”.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ δήλωσε στις 11 Ιανουαρίου ότι το Ιράν “ζήτησε διαπραγματεύσεις” για το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά προειδοποίησε για “πολύ σκληρές επιλογές”, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών χτυπημάτων, κυβερνοεπιθέσεων και νέων κυρώσεων. Σύσκεψη με συμβούλους προγραμματίστηκε για 13 Ιανουαρίου, ενώ ο Τραμπ μίλησε για επαφές με την ιρανική αντιπολίτευση και πιθανή βοήθεια μέσω Starlink του Έλον Μασκ για αποκατάσταση ίντερνετ. Ο Πρόεδρος της Ιρανικής Βουλής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Καλίμπαφ απάντησε με απειλές: “Αν επιτεθείτε, θα χτυπήσουμε Ισραήλ και αμερικανικές βάσεις”.
Το Γεωπολιτικό Πλαίσιο και οι Κίνδυνοι
Η κρίση έρχεται σε μια ευάλωτη στιγμή για το Ιράν: Μετά τον 12ήμερο πόλεμο με Ισραήλ και ΗΠΑ τον Ιούνιο 2025, όπου καταστράφηκαν πυρηνικές εγκαταστάσεις, η χώρα μετρά απώλειες σε σύμμαχους όπως η Χεζμπολάχ. Η οικονομία πιέζεται από κυρώσεις, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης, με επιχειρηματικά συμφέροντα δισεκατομμυρίων, γίνονται στόχος οργής.
Διεθνείς αναλυτές, όπως ο πρώην διπλωμάτης Άλαν Άιρ, εκτιμούν ότι η ηγεσία μπορεί να καταστείλει τις διαμαρτυρίες, αλλά θα βγει αποδυναμωμένη, χωρίς οργανωμένη αντιπολίτευση. Η ΕΕ (Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία) και ΟΗΕ καταδίκασαν τη βία, καλώντας σε αυτοσυγκράτηση.
Τι Ακολουθεί; Η Αβεβαιότητα και η Ελπίδα για Ειρήνη
Οι διαμαρτυρίες στο Ιράν αναδεικνύουν βαθιά δυσαρέσκεια, αλλά η καταστολή και η διεθνής πίεση δημιουργούν εκρηκτικό μείγμα. Ο Τραμπ, μετά την επέμβαση στη Βενεζουέλα, δείχνει αποφασιστικότητα, ενώ το Ιράν ισορροπεί μεταξύ πολεμικής ρητορικής και διπλωματίας. Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τον κόσμο να παρακολουθεί αν θα επικρατήσει ο διάλογος ή η σύγκρουση. Η αποκατάσταση του ίντερνετ και η μείωση της βίας θα είναι κλειδιά για αποκλιμάκωση.