Μετά τη λήξη της Συνθήκης New START χθες, 5 Φεβρουαρίου 2026, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απορρίπτει οποιαδήποτε προσωρινή παράταση και πιέζει για μια νέα, βελτιωμένη συμφωνία που θα περιλαμβάνει υποχρεωτικά και την Κίνα, ανοίγοντας τον δρόμο για πιθανή νέα κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών. Η εξέλιξη αυτή εγείρει ανησυχίες σε διεθνές επίπεδο, καθώς η απουσία περιορισμών στα πυρηνικά οπλοστάσια των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων –ΗΠΑ και Ρωσία– για πρώτη φορά στον 21ο αιώνα, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των εντάσεων και κινδύνων.
Η Συνθήκη New START, που υπεγράφη το 2010 επί προεδρίας Ομπάμα, έθετε αυστηρούς περιορισμούς στον αριθμό των στρατηγικών πυρηνικών κεφαλών, βομβαρδιστικών και πυραύλων που μπορούν να αναπτύξουν ΗΠΑ και Ρωσία. Με τη λήξη της, οι δύο χώρες χάνουν τα εργαλεία επαλήθευσης και διαφάνειας που διασφάλιζαν τη συμμόρφωση, κάτι που πρώην αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν ως “επικίνδυνη στιγμή” χωρίς σαφή επόμενα βήματα. Ο Τραμπ, σε ανάρτησή του στο Truth Social, χαρακτήρισε τη συνθήκη “κακώς διαπραγματευμένη” και τόνισε ότι αντί για παράταση, χρειάζεται μια νέα, “βελτιωμένη και εκσυγχρονισμένη” συμφωνία που θα διαρκέσει στο μέλλον.
Κεντρικό ρόλο στις προθέσεις του Τραμπ παίζει η Κίνα, την οποία θέλει να εντάξει σε οποιαδήποτε νέα διαπραγμάτευση, θεωρώντας ότι μια διμερής συμφωνία μόνο με τη Ρωσία είναι “ακατάλληλη” στο 2026, δεδομένων των πολλαπλών πυρηνικών απειλών. Ωστόσο, το Πεκίνο έχει απορρίψει επανειλημμένως τέτοιες προτάσεις, διατηρώντας πολιτική “αυτοάμυνας” και αρνούμενο να περιορίσει το πυρηνικό του οπλοστάσιο, το οποίο είναι σημαντικά μικρότερο από αυτό των ΗΠΑ και Ρωσίας. Η κινεζική κυβέρνηση εξέφρασε λύπη για τη λήξη της συνθήκης και κάλεσε τις ΗΠΑ να επανεκκινήσουν διάλογο με τη Ρωσία για στρατηγική σταθερότητα.
Από την πλευρά της, η Ρωσία δείχνει ανοιχτή σε συζητήσεις ασφαλείας, αλλά προειδοποιεί κατά νέων “απειλών” και απορρίπτει μονομερείς παρατάσεις χωρίς αμοιβαία δέσμευση. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε προτείνει προσωρινή τήρηση των ορίων για ένα χρόνο, πρόταση που ο Τραμπ αγνόησε, εστιάζοντας σε νέα διαπραγμάτευση. Πρώην Αμερικανοί διαπραγματευτές, όπως η Ρόουζ Γκότεμολερ, προειδοποιούν ότι μια νέα συμφωνία μπορεί να πάρει χρόνια και να αντιμετωπίσει σοβαρά εμπόδια, ιδίως αν εμπλέκεται η Κίνα.
Ειδικοί αναλυτές, όπως από το SIPRI, καλούν την Ευρώπη να ενισχύσει τον ρόλο της στην αποτροπή κινδύνων, προτείνοντας μέτρα μείωσης κινδύνων και πιέσεις προς τις ΗΠΑ για επιστροφή σε διαπραγματεύσεις. Η κατάσταση θυμίζει Ψυχρό Πόλεμο, με φόβους για νέα κούρσα εξοπλισμών που θα εμπλέκει ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα, αυξάνοντας τους κινδύνους παγκόσμιας αστάθειας.
Ο Τραμπ, μέσω στελεχών του, έχει δηλώσει ότι η “αποπυρηνικοποίηση” με Ρωσία και Κίνα είναι προτεραιότητα, αλλά η πραγματικότητα δείχνει δύσκολο δρόμο μπροστά. Καθώς οι διαπραγματεύσεις σε Αμπού Ντάμπι για την Ουκρανία συνεχίζονται, με εμπλοκή στελεχών όπως ο Τζάρεντ Κούσνερ, η πυρηνική διάσταση προσθέτει νέα στρώματα πολυπλοκότητας στις διεθνείς σχέσεις. Η παγκόσμια κοινότητα παρακολουθεί στενά, ελπίζοντας σε γρήγορη πρόοδο για να αποφευχθούν χειρότερα σενάρια.