Ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, επρόκειτο να συναντηθεί τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Η συνάντηση είχε προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί κεκλεισμένων των θυρών, σε μια κρίσιμη στιγμή για τις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου ΗΠΑ – Ιράν.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα του Λευκού Οίκου, η συνάντηση είχε οριστεί για τις 12:00 ώρα Ουάσιγκτον (19:00 ώρα Ελλάδας) στο Οβάλ Γραφείο, χωρίς πρόσβαση για τον Τύπο. Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε στο Reuters ότι ο Καταριανός ηγέτης θα είχε ξεχωριστές συνομιλίες και με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς.
Μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα επίσημη ανακοίνωση για την πραγματοποίηση και το περιεχόμενο των συνομιλιών.
Ο ρόλος της Ντόχα και οι όροι της Τεχεράνης
Το Κατάρ έχει αναδειχθεί σε βασικό δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Μεταφέρει προτάσεις και επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τους όρους λήξης της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με το Axios, ο Αλ Θάνι μετέβη στην Ουάσιγκτον με στόχο να πείσει τον Τραμπ να δώσει περισσότερο χρόνο στη διπλωματία. Ο αντιπρόεδρος Βανς έχει αναλάβει πιο ενεργό ρόλο τις τελευταίες δύο εβδομάδες, διατηρώντας σχεδόν καθημερινή επικοινωνία με τον Καταριανό πρωθυπουργό.
Την Πέμπτη, το Ιράν κατέθεσε, μέσω των Καταριανών μεσολαβητών, νέα πρόταση για το πυρηνικό ζήτημα και την ειρήνη. Η Τεχεράνη, ωστόσο, συνδέει την έναρξη των σχετικών συνομιλιών με την ικανοποίηση επτά αιτημάτων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η άρση των αμερικανικών κυρώσεων, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων.
Οι ΗΠΑ εξετάζουν την πρόταση, χωρίς να έχουν αποδεχθεί τις ιρανικές προϋποθέσεις.
Παράλληλα, σύμφωνα με το Axios, οι μεσολαβητές επεξεργάζονται ένα σχέδιο δύο ημερών για την αποκλιμάκωση. Μεταξύ των προτεινόμενων βημάτων περιλαμβάνονται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η αποδέσμευση μέρους των ιρανικών κεφαλαίων, η επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και η επιστροφή στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις. Πρόκειται για σχέδιο υπό συζήτηση και όχι για συμφωνία που έχει γίνει αποδεκτή από τις δύο πλευρές.
Πριν από την επίσκεψη, ο Αλ Θάνι είχε δηλώσει ότι η μεσολάβηση συνεχίζεται και ότι στόχος είναι μια καλή συμφωνία, χωρίς να περιμένει κανείς την τέλεια.
Καρότο και μαστίγιο από την Ουάσιγκτον
Την Κυριακή, ο Τραμπ δήλωσε ότι είναι πολύ απίθανο να διατάξει νέα πλήγματα κατά του Ιράν, εφόσον οι διαπραγματεύσεις προχωρήσουν και καταλήξουν σε ισχυρή συμφωνία. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι οι ΗΠΑ έχουν εντοπίσει επιπλέον στόχους υποδομών, όπως γέφυρες, σε περίπτωση που οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ξαναρχίσουν.
Πιο συγκρατημένος εμφανίστηκε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Ανέφερε ότι οι συνομιλίες με το Ιράν έχουν σημειώσει μικρή πρόοδο και ότι δεν βλέπει επικείμενη σημαντική εξέλιξη, χαρακτηρίζοντας μη αποδεκτά τα αιτήματα της Τεχεράνης.
Την ίδια ώρα, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να δημιουργούν νέα εμπόδια στις διπλωματικές προσπάθειες. Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν τη νήσο Κεσμ κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ το Ιράν πραγματοποίησε επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στον Κόλπο και στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Ριάντ και Μασκάτ στηρίζουν τον διάλογο
Λίγο πριν από τη συνάντηση στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν, και ο Ομανός ομόλογός του, Μπαντρ μπιν Χαμάντ Αλ Μπουσαΐντι, είχαν τηλεφωνική επικοινωνία.
Σύμφωνα με το σαουδαραβικό υπουργείο Εξωτερικών, οι δύο υπουργοί τόνισαν την ανάγκη να συνεχιστούν οι διπλωματικές προσπάθειες για τον περιορισμό της περιφερειακής κρίσης και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Το Ομάν διατηρεί ενεργό ρόλο στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης. Την περασμένη Πέμπτη, ο Αλ Μπουσαΐντι συζήτησε με τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αραγτσί, πρακτικές, πολιτικές και τεχνικές ρυθμίσεις για την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Οι επαφές αυτές εντάσσονται στις προσπάθειες για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας και την εξεύρεση διπλωματικής διεξόδου, χωρίς να έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής συγκεκριμένη συμφωνία.
Το πετρέλαιο επιστρέφει, αλλά όχι χωρίς κραδασμούς
Την ίδια ημέρα, έρευνα του Reuters έδειξε ότι η παραγωγή αργού πετρελαίου του ΟΠΕΚ τον Οκτώβριο ανέβηκε στο 90% του προπολεμικού επιπέδου. Η παραγωγή αυξήθηκε κατά 1,38 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φτάνοντας τα 22,87 εκατ. βαρέλια, με κινητήρια δύναμη τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και το Ιράκ.
Τον Φεβρουάριο, τον τελευταίο μήνα πριν από τον πόλεμο, τα 11 μέλη του οργανισμού αντλούσαν 25,48 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ξεχωριστή έρευνα του Bloomberg κατέγραψε παρόμοια εικόνα, με την παραγωγή να βρίσκεται στο 88% των επιπέδων του Φεβρουαρίου. Αντίθετα, η παραγωγή του Ιράν υποχώρησε στα 1,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, το χαμηλότερο επίπεδο στα στοιχεία του Bloomberg από το 1989.
Η ανάκαμψη παραμένει εύθραυστη. Επίσης τη Δευτέρα, ο σαουδαραβικός αγωγός Ανατολής – Δύσης, η κύρια οδός μεταφοράς αργού που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, δέχθηκε επίθεση στην περιοχή της Μεδίνας.
Σύμφωνα με αξιωματούχο του υπουργείου Ενέργειας, προκλήθηκε περιορισμένη πυρκαγιά, η οποία κατασβέστηκε, χωρίς θύματα και χωρίς διακοπή λειτουργίας του αγωγού. Μέχρι στιγμής δεν έχει αποδοθεί επίσημα ευθύνη για την επίθεση.
Τι ακολουθεί
Το βασικό ερώτημα είναι αν ο Τραμπ θα δώσει στη διπλωματία το επιπλέον χρονικό περιθώριο που ζητά η Ντόχα ή αν θα επιλέξει νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Το επόμενο βήμα εξαρτάται από την απάντηση της Ουάσιγκτον στην ιρανική πρόταση και στα επτά αιτήματα της Τεχεράνης, αλλά και από το κατά πόσο οι μεσολαβητές θα καταφέρουν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο συμφωνίας που θα σταματήσει τις εχθροπραξίες και θα αποκαταστήσει την ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα της περιοχής.