Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν συναντήθηκαν με την ιρανική ηγεσία για την αποκλιμάκωση της κρίσης, ενώ η Ουάσιγκτον διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.
Σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Μέση Ανατολή, η Τεχεράνη φιλοξένησε τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026 τετραμερή συνάντηση υψηλού επιπέδου με τη συμμετοχή του Ιράν, της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και του Πακιστάν. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι προσπάθειες αποκλιμάκωσης της περιφερειακής κρίσης, η ασφάλεια και οι δυνατότητες επανέναρξης των διπλωματικών διαπραγματεύσεων.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε ενώ εντείνονται οι ανησυχίες για το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αλλά και καθώς οι επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης κατά σαουδαραβικών στόχων επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση στην περιοχή.
Ποιοι συμμετείχαν στη συνάντηση
Στις συνομιλίες συμμετείχαν ο υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Χάλεντ μπιν Σαλμάν, ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, και ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν.
Την ιρανική πλευρά εκπροσώπησαν, μεταξύ άλλων, ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Μοχσέν Ρεζαΐ, και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Οι τρεις επισκέπτες είχαν επίσης επαφές με τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.
Η πρωτοβουλία για τη συνάντηση αποδίδεται στο Πακιστάν, το οποίο έχει αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο στις προσπάθειες επίτευξης συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Στις σχετικές διπλωματικές διεργασίες συμμετέχει και το Κατάρ.
Η συνάντηση είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτέλεσε την πρώτη επαφή υψηλού επιπέδου μεταξύ του Ιράν και των τριών χωρών ως ομάδας μετά την κλιμάκωση της περιφερειακής σύγκρουσης.
Η κοινή αμυντική συμφωνία και οι περιφερειακές ισορροπίες
Η παρουσία της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και του Πακιστάν στην Τεχεράνη αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω της αμυντικής συμφωνίας της Μέκκας, την οποία υπέγραψαν οι τρεις χώρες τον Αύγουστο του 2026.
Η συμφωνία προβλέπει συνεργασία για την αντιμετώπιση απειλών κατά της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας των συμμετεχόντων κρατών. Το Πακιστάν έχει εγκρίνει τη συμφωνία, ενώ η διαδικασία επικύρωσής της στην Τουρκία βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η προσέγγιση των τριών χωρών με το Ιράν δεν σημαίνει ότι έχουν εξαλειφθεί οι διαφορές μεταξύ τους. Αντιθέτως, η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει αυξανόμενες απειλές από τους Χούθι, οι οποίοι υποστηρίζονται από την Τεχεράνη, ενώ η Τουρκία και το Πακιστάν επιδιώκουν να διατηρήσουν τις περιφερειακές τους ισορροπίες σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αστάθειας.
Στο τραπέζι η περιφερειακή ασφάλεια και η κρίση με τις ΗΠΑ
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαήλ Μπαγαΐ, οι συνομιλίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τις εξελίξεις στα παλαιστινιακά εδάφη και στον Λίβανο, την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και τις συνέπειες των αμερικανικών και ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει τη δημιουργία ενός περιφερειακού πλαισίου ασφάλειας με πρωταγωνιστικό ρόλο των κρατών της περιοχής και περιορισμό της εξάρτησης από εξωτερικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Από τη σαουδαραβική πλευρά, η έμφαση δόθηκε στην αποκλιμάκωση, στην ενίσχυση των διπλωματικών διαύλων και στην αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Συμφωνία για συνέχιση του διαλόγου
Μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών, οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν να συνεχίσουν τον διάλογο με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας τους, ιδιαίτερα στους τομείς της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή.
Δεν ανακοινώθηκε, ωστόσο, συγκεκριμένη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου ή για την επίλυση των διαφορών μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Η συνάντηση αποτελεί, επομένως, ένα διπλωματικό βήμα, χωρίς να διασφαλίζει από μόνη της την επίτευξη συνολικής συμφωνίας.
Η Υεμένη και οι επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας
Το μέτωπο της Υεμένης παραμένει μία από τις σημαντικότερες εστίες αστάθειας για την Αραβική Χερσόνησο.
Οι Χούθι ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι πραγματοποίησαν επιθέσεις κατά αντλιοστασίων του σαουδαραβικού πετρελαϊκού αγωγού Ανατολής–Δύσης και του αεροδρομίου του Ριάντ. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν είχαν επιβεβαιωθεί άμεσα από τη σαουδαραβική πλευρά.
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία έχει εντείνει τα αεροπορικά πλήγματα κατά θέσεων των Χούθι, μετά την προώθηση των τελευταίων σε στρατηγικές περιοχές της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας.
Η κλιμάκωση δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, τις μεταφορές και την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών της περιοχής. Η Αίγυπτος, από την πλευρά της, ενέκρινε τη δυνατότητα παροχής στρατιωτικής υποστήριξης για την άμυνα της Σαουδικής Αραβίας.
Η Ουάσιγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων
Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή διαθέτουν πλέον την επιχειρησιακή δυνατότητα να πραγματοποιήσουν νέες επιθέσεις, εφόσον δοθεί σχετική εντολή από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Το δημοσίευμα δεν σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση για νέα επίθεση.
Παράλληλα, το ABC News μετέδωσε, επικαλούμενο ισραηλινές πηγές, ότι έχουν καταρτιστεί σχέδια για ενδεχόμενη επανέναρξη κοινών αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων τις επόμενες εβδομάδες. Και αυτή η πληροφορία αφορά σχεδιασμό που αποδίδεται σε πηγές και όχι ανακοινωμένη απόφαση των δύο κυβερνήσεων.
Η ένταση συνδέεται και με τις επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, οι οποίες είναι προγραμματισμένες για τις 3 Νοεμβρίου, καθώς δημοσιεύματα αναφέρουν ότι εξετάζονται διαφορετικά χρονικά σενάρια για τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κρίσιμο σημείο της κρίσης
Σημαντικό ζήτημα στις διπλωματικές προσπάθειες αποτελεί και η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι προηγούμενες προσπάθειες διαμεσολάβησης είχαν οδηγήσει σε προσωρινή συμφωνία τον Ιούνιο, η οποία προέβλεπε την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού και την επανέναρξη διαπραγματεύσεων. Η συμφωνία κατέρρευσε όταν οι εχθροπραξίες επαναλήφθηκαν.
Το Ιράν συνδέει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και την ελάφρυνση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου του. Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, επιμένει σε όρους που αφορούν και το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Διπλωματική κινητικότητα χωρίς εγγύηση αποκλιμάκωσης
Η συνάντηση στην Τεχεράνη καταδεικνύει ότι οι περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, καθώς οι στρατιωτικές και οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης επεκτείνονται.
Ωστόσο, οι διαφορετικές επιδιώξεις των εμπλεκομένων, οι επιθέσεις στην Υεμένη, η αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και η αβεβαιότητα για τις επόμενες κινήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια.
Η συμφωνία για συνέχιση του διαλόγου αποτελεί το συγκεκριμένο αποτέλεσμα της τετραμερούς συνάντησης. Το εάν θα οδηγήσει σε ουσιαστική αποκλιμάκωση θα εξαρτηθεί από τις επόμενες διαπραγματεύσεις και από το κατά πόσο οι εμπλεκόμενες πλευρές θα μετατρέψουν τις διπλωματικές επαφές σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις.