Η στεγαστική κρίση αποτελεί μία από τις πιο πιεστικές κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις για την Ελλάδα το 2026, όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην τελευταία της Έκθεση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (Country Report Greece 2026).
Σύμφωνα με την Κομισιόν, η προσιτότητα της στέγασης έχει επιδεινωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, και πλέον πλήττει όχι μόνο τα χαμηλά αλλά και τα μεσαία εισοδήματα.
Τα κύρια προβλήματα που εντοπίζει η Κομισιόν
• Υψηλή στεγαστική επιβάρυνση: Σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στέγαση (ενοίκιο ή δάνειο + λειτουργικά έξοδα). Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.
• Έλλειψη προσφοράς: Χαμηλή οικοδομική δραστηριότητα τα τελευταία 15 χρόνια, με αποτέλεσμα περιορισμένο απόθεμα νέων κατοικιών.
• Παλαιό κτιριακό απόθεμα: Μεγάλο μέρος των κατοικιών είναι ενεργειακά αναποτελεσματικό και χρειάζεται ανακαίνιση.
• Βραχυχρόνιες μισθώσεις (Airbnb κ.ά.): Στην Αθήνα και άλλα τουριστικά κέντρα, μεγάλος αριθμός κατοικιών έχει μετατραπεί σε βραχυχρόνιες μισθώσεις, μειώνοντας την προσφορά για μακροχρόνια ενοικίαση.
• Ανεπαρκής κοινωνική στέγαση: Πολύ μικρό ποσοστό δημόσιας και κοινωνικής στέγασης σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες.
Οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Η Κομισιόν είναι σαφής: τα μέτρα που ενισχύουν μόνο τη ζήτηση (επιδόματα στέγασης, επιδοτήσεις επιτοκίων δανείων, φορολογικές ελαφρύνσεις) δεν αρκούν και σε ορισμένες περιπτώσεις επιδεινώνουν το πρόβλημα, καθώς αυξάνουν τις τιμές.
Προτεινόμενες κατευθύνσεις πολιτικής:
1. Ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών
• Απλοποίηση και επιτάχυνση διαδικασιών αδειοδότησης νέων κατοικιών.
• Αναθεώρηση πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού.
• Κίνητρα για ανακαίνιση παλαιών κτιρίων (ιδίως ενεργειακή αναβάθμιση).
2. Ανάπτυξη κοινωνικής και προσιτής στέγασης
• Αύξηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε κοινωνική στέγαση.
• Στοχευμένα προγράμματα για νέους, ευάλωτες ομάδες και μεσαία τάξη.
3. Ρύθμιση βραχυχρόνιων μισθώσεων
• Καλύτερος έλεγχος και περιορισμός σε περιοχές με υψηλή πίεση (π.χ. κέντρο Αθήνας).
4. Μακροπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις
• Αντιμετώπιση του «κενά» κτιριακού αποθέματος (κενές κατοικίες).
• Ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης για μείωση λειτουργικών εξόδων.
Συμπέρασμα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι η λύση στη στεγαστική κρίση περνάει κυρίως από την αύξηση της προσφοράς και όχι από την περαιτέρω τόνωση της ζήτησης. Η Ελλάδα καλείται να υιοθετήσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική στέγασης, συνδυάζοντας μεταρρυθμίσεις, δημόσιες επενδύσεις και κίνητρα για τον ιδιωτικό τομέα.
Η αντιμετώπιση του προβλήματος θεωρείται κρίσιμη όχι μόνο για την κοινωνική συνοχή, αλλά και για την οικονομική σταθερότητα της χώρας τα επόμενα χρόνια.