Οι Ηνωμένες Πολιτείες χορήγησαν προσωρινή 30ήμερη εξαίρεση (waiver) στην Ινδία, επιτρέποντας την αγορά ρωσικού αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου που είχαν ήδη φορτωθεί σε πλοία πριν τις 5 Μαρτίου 2026. Η απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ (OFAC) έρχεται εν μέσω της κλιμάκωσης του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, που έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις παγκόσμιες ροές ενέργειας και έχει οδηγήσει σε απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Η εξαίρεση ισχύει μέχρι τις 4 Απριλίου 2026 και αφορά μόνο φορτία που ήταν ήδη σε πλοία (stranded at sea), με στόχο να διατηρηθεί η ροή πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά χωρίς να δοθεί «σημαντικό οικονομικό όφελος» στη Ρωσία, όπως δήλωσε ο Υπουργός Οικονομικών Scott Bessent σε ανάρτησή του στο X.
Η Κρίση στο Στενό του Ορμούζ και η Επιβάρυνση των Τιμών
Ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε πρακτική διακοπή της κυκλοφορίας δεξαμενόπλοιων στο Στενό του Ορμούζ – το στρατηγικό πέρασμα μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και μεγάλο μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Από το περασμένο Σαββατοκύριακο, κανένα φορτωμένο δεξαμενόπλοιο δεν έχει περάσει το στενό, λόγω ιρανικών απειλών, αυξημένων ασφαλίστρων και επιθέσεων σε πλοία.
Ως αποτέλεσμα, οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν: Το Brent έφτασε τα $85,41 το βαρέλι την Πέμπτη (άνοδος 4,93%), ενώ το WTI αυξήθηκε κατά 8,51% στα $81,01 – η μεγαλύτερη ημερήσια άνοδος από τον Μάιο 2020. Παρά μικρή διόρθωση την Παρασκευή (Brent ~$84,42, WTI ~$79,92), οι αναλυτές προειδοποιούν ότι παρατεταμένη διαταραχή μπορεί να οδηγήσει τιμές πάνω από $100 το βαρέλι.
Η Ινδία, ως τρίτος μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως και τέταρτος μεγαλύτερος διυλιστής, επηρεάζεται άμεσα. Οι προμήθειες από τη Μέση Ανατολή (κυρίως Κόλπος) έχουν μειωθεί δραστικά, ωθώντας ινδικούς διυλιστές να στραφούν ξανά σε ρωσικό πετρέλαιο. Σύμφωνα με την Kpler, η Ινδία αγόρασε 6-8 εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού αργού τις τελευταίες 2-3 ημέρες.
Το Πλαίσιο: Πίεση από τις ΗΠΑ και Αλλαγή Πορείας
Μέχρι πρόσφατα, η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει πιέσεις στην Ινδία να μειώσει τις αγορές από τη Ρωσία (με 25% «ποινές» που ανακλήθηκαν τον Φεβρουάριο), στο πλαίσιο προσπαθειών περιορισμού των εσόδων της Μόσχας από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ωστόσο, η κρίση στο Ιράν άλλαξε τα δεδομένα: η Ινδία είχε ήδη αρχίσει να αντικαθιστά το ρωσικό πετρέλαιο με προμήθειες από τη Μέση Ανατολή, αλλά τώρα αναγκάζεται να επιστρέψει στη Ρωσία για να καλύψει τις ανάγκες της.
Αναλυτές όπως η Vandana Hari (Vanda Insights) χαρακτηρίζουν την 30ήμερη εξαίρεση «βαλβίδα εκτόνωσης» για απώλεια ~20 εκατ. βαρελιών/ημέρα από παραγωγούς του Κόλπου, αλλά «όχι αρκετή» – σαν «πλαστρές σε τραύμα από σφαίρα». Ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι περαιτέρω μέτρα (όπως ασφάλιση πολιτικού κινδύνου για δεξαμενόπλοια στον Κόλπο) θα ακολουθήσουν για σταθεροποίηση τιμών και περιοχή.
Η απόφαση αυτή αποκαλύπτει τις αντιφάσεις της γεωπολιτικής: ενώ οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας συνεχίζονται, η ενεργειακή κρίση αναγκάζει προσωρινές εξαιρέσεις για να αποφευχθεί χάος στις αγορές. Για την Ινδία, προσφέρει βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, αλλά η μακροπρόθεσμη σταθερότητα εξαρτάται από την εξέλιξη του πολέμου και την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.