Κέιμπριτζ/Λονδίνο, 7 Φεβρουαρίου 2026 – Η εμμηνόπαυση μπορεί να προκαλεί μόνιμες αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου, με απώλεια φαιάς ουσίας σε περιοχές που ελέγχουν τη μνήμη, τη συναισθηματική ρύθμιση και τη γνωστική λειτουργία, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychological Medicine. Η έρευνα, βασισμένη σε δεδομένα σχεδόν 125.000 γυναικών από το UK Biobank, δείχνει ότι η εμμηνόπαυση λειτουργεί ως σημαντικό σημείο καμπής για την υγεία του εγκεφάλου, συνοδευόμενη από αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης, κόπωσης και διαταραχών ύπνου.
Οι ερευνητές ανέλυσαν μαγνητικές τομογραφίες (MRI) από περίπου 11.000 γυναίκες και βρήκαν μειωμένο όγκο φαιάς ουσίας σε περιοχές όπως ο ιππόκαμπος (κρίσιμος για τη μνήμη), η προμετωπιαία φλοιώδη (συναισθηματική ρύθμιση και λήψη αποφάσεων) και άλλες δομές που σχετίζονται με τη γνωστική γήρανση. Οι αλλαγές αυτές παρατηρήθηκαν ανεξάρτητα από τη χρήση ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης (HRT).
Κύρια Ευρήματα της Μελέτης
- Ψυχική υγεία: Οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση αναζητούσαν συχνότερα βοήθεια από ψυχίατρους ή γενικούς γιατρούς για άγχος, νευρικότητα και κατάθλιψη. Σκόραραν υψηλότερα σε ερωτηματολόγια κατάθλιψης και λάμβαναν συχνότερα αντικαταθλιπτικά.
- Ύπνος: Διαταραχές ύπνου ήταν συχνότερες, ενισχύοντας την κόπωση και τα συναισθηματικά προβλήματα.
- Γνωστικές λειτουργίες: Παρατηρήθηκε ελαφρά επιβράδυνση στην ταχύτητα αντίδρασης, αλλά η HRT φάνηκε να επιβραδύνει την ηλικιακή επιδείνωση αυτής της ικανότητας.
- Ορμονική θεραπεία (HRT): Παρά την ευρεία χρήση της (15% των γυναικών στην Αγγλία το 2023), η HRT δεν ανέστρεψε τις αλλαγές στη φαιά ουσία ούτε μείωσε τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γυναίκες που έπαιρναν HRT είχαν υψηλότερα συμπτώματα άγχους/κατάθλιψης, αλλά οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η θεραπεία χορηγήθηκε συχνά σε γυναίκες που ήδη είχαν προϋπάρχοντα συμπτώματα πριν την εμμηνόπαυση.
Η μέση ηλικία εμμηνόπαυσης στις συμμετέχουσες ήταν 49,5 έτη, ενώ η HRT συνήθως ξεκινούσε γύρω στα 49.
Τι Σημαίνει Αυτό για τις Γυναίκες
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η εμμηνόπαυση δεν είναι απλώς «ορμονική αλλαγή», αλλά μια φάση που μπορεί να επιταχύνει ορισμένες πτυχές της εγκεφαλικής γήρανσης. Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη:
- Έγκαιρης παρακολούθησης ψυχικής υγείας και ύπνου.
- Συνδυαστικών παρεμβάσεων (άσκηση, γνωστική εκπαίδευση, υγιεινή διατροφή, διαχείριση στρες).
- Περισσότερων ερευνών για εξατομικευμένες θεραπείες πέρα από την κλασική HRT.
Η έρευνα δεν δείχνει ότι η HRT είναι άχρηστη – παραμένει αποτελεσματική για εξάψεις, οστική πυκνότητα και ορισμένες γνωστικές πτυχές – αλλά δεν αποτελεί «πανάκεια» για τις εγκεφαλικές αλλαγές.
Οι ειδικοί συστήνουν στις γυναίκες να συζητούν ανοιχτά τα συμπτώματα με γυναικολόγο, ψυχίατρο ή νευρολόγο για εξατομικευμένη υποστήριξη και να μην τα αποδίδουν μόνο στην «ηλικία».