Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άνοιξε τη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου (Munich Security Conference) στις 13 Φεβρουαρίου 2026 με μια σκληρή και ρεαλιστική τοποθέτηση, δηλώνοντας ότι η ελευθερία της Ευρώπης «δεν είναι πια εγγυημένη» και ότι η παγκόσμια τάξη βασισμένη σε κανόνες, όπως διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, «δεν υπάρχει πλέον σε αυτή τη μορφή».
Στην ομιλία του, ο Μερτς αναγνώρισε ανοιχτά ένα «βαθύ ρήγμα» στις διατλαντικές σχέσεις μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ υπό την κυβέρνηση Τραμπ, τονίζοντας ότι ο κόσμος έχει εισέλθει σε εποχή «μεγάλης ισχύος πολιτικής» (great power politics), όπου οι αποφάσεις καθορίζονται πλέον από ισχύ και εθνικά συμφέροντα, και όχι από κοινους κανόνες και αμοιβαίες δεσμεύσεις.
«Αυτός ο κόσμος, όσο ατελής κι αν ήταν ακόμα και στις καλύτερες εποχές του, δεν υπάρχει πλέον σε αυτή τη μορφή», δήλωσε ο Μερτς, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πια να θεωρεί δεδομένη την ασφάλεια και την ελευθερία της. «Πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη, και αν χρειαστεί, να κάνουμε θυσίες για να ενισχύσουμε την άμυνα και την οικονομία μας».
Ο Γερμανός ηγέτης απηύθυνε σαφές μήνυμα προς τις ΗΠΑ: «Σε εποχή ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι αρκετά ισχυρές για να προχωρήσουν μόνες τους». Κάλεσε σε «νέα διατλαντική εταιρική σχέση» και σε «επισκευή και αναζωογόνηση της διατλαντικής εμπιστοσύνης», υπογραμμίζοντας ότι η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις ΗΠΑ.
Η ομιλία του Μερτς έρχεται σε συνέχεια των εντάσεων στις διατλαντικές σχέσεις, με την Ευρώπη να βλέπει την αμερικανική πολιτική υπό τον Τραμπ ως απόκλιση από τις παραδοσιακές αξίες και δεσμεύσεις. Ο Καγκελάριος ξεχώρισε σαφώς τις ευρωπαϊκές θέσεις: «Ο πολιτιστικός πόλεμος του κινήματος MAGA δεν είναι δικός μας. Η ελευθερία του λόγου τελειώνει εκεί που στρέφεται κατά της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και του Συντάγματός μας. Δεν πιστεύουμε σε δασμούς και προστατευτισμό, αλλά στο ελεύθερο εμπόριο».
Η τοποθέτηση εντάσσεται στο γενικότερο κλίμα της Διάσκεψης, με θέμα «Under Destruction», όπου Ευρωπαίοι ηγέτες εκφράζουν ανησυχία για την κατάρρευση της μεταπολεμικής τάξης και καλούν σε μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία και ενίσχυση της άμυνας. Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, που παρευρέθηκε, υιοθέτησε πιο συμφιλιωτικό τόνο σε σχέση με προηγούμενες παρεμβάσεις, ενώ η συζήτηση συνεχίζεται με έμφαση στην Ουκρανία, την Κίνα και την αναζήτηση νέων ισορροπιών.
Οι δηλώσεις του Μερτς προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις, με πολλούς να βλέπουν σε αυτές μια κλήση αφύπνισης για μια πιο ισχυρή και αυτοδύναμη Ευρώπη, εν μέσω ενός κόσμου όπου η ελευθερία και η ασφάλεια δεν είναι πλέον δεδομένες. Η Διάσκεψη συνεχίζεται μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου, με κρίσιμες συναντήσεις και ομιλίες που μπορεί να διαμορφώσουν το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων.