Το Κίεβο ζητά αμοιβαία ενεργειακή εκεχειρία με εγγυήσεις, ενώ ο Τραμπ ζητά αλλαγή ηγεσίας στην Ουκρανία και ανακοινώνει συμφωνία για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε την Κυριακή 11 Οκτωβρίου ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, εφόσον η Μόσχα διακόψει τις επιθέσεις στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές. Ο Ουκρανός πρόεδρος επανέλαβε ότι το Κίεβο δεν προτίθεται να προχωρήσει σε μονομερή αναστολή των επιθέσεών του και υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε αποκλιμάκωση πρέπει να συνοδεύεται από αμοιβαιότητα και πραγματικές εγγυήσεις.
«Είναι δυνατό να σταματήσουν τα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές ακόμη και σήμερα, αλλά ο Πούτιν δεν το θέλει», δήλωσε ο Ζελένσκι, σύμφωνα με την απόδοση των δηλώσεών του στα διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Η τοποθέτηση έρχεται μία ημέρα μετά την έντονη κριτική του Ντόναλντ Τραμπ προς το Κίεβο για τις επιθέσεις σε ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε από την Ουκρανία να σταματήσει τα πλήγματα και υποστήριξε ότι ο Ζελένσκι θα έπρεπε να αντικατασταθεί από έναν ηγέτη που θα μπορούσε να καταλήξει σε συμφωνία με τη Μόσχα.
Ο Ζελένσκι επανέλαβε ότι η Ουκρανία επιδιώκει τον τερματισμό των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές και από τις δύο πλευρές. Παράλληλα, ανέφερε ότι συνεχίζονται οι επαφές με Ευρωπαίους ηγέτες για την ενίσχυση της ουκρανικής άμυνας, μεταξύ άλλων με συστήματα αντιαεροπορικής προστασίας και πυρομαχικά για μαχητικά αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται στην αντιμετώπιση ρωσικών drones.
Η εβδομάδα των ρωσικών επιθέσεων σε αριθμούς
Σύμφωνα με τον απολογισμό που παρουσίασε ο Ζελένσκι, μέσα στην εβδομάδα η Ρωσία χρησιμοποίησε περίπου 1.450 κατευθυνόμενες ή άλλου τύπου αεροπορικές βόμβες, 75 πυραύλους και περισσότερα από 1.640 drones επίθεσης. Ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε ότι περίπου το 60% των drones ήταν ταχύτερα μοντέλα με κινητήρα τζετ.
Ιδιαίτερα βαρύς ήταν ο απολογισμός στη Ζαπορίζια. Ο Ζελένσκι ανέφερε την Κυριακή ότι ο αριθμός των νεκρών από τη ρωσική επίθεση ανήλθε σε 23, ανάμεσά τους τέσσερα παιδιά, μετά την ολοκλήρωση των ερευνών στα ερείπια. Οι αρχικές αναφορές είχαν κάνει λόγο για μικρότερο αριθμό θυμάτων.
Ο Ουκρανός πρόεδρος κατηγόρησε τη Μόσχα ότι συνεχίζει να πλήττει κατοικημένες περιοχές και πολιτικές υποδομές. Το Σάββατο είχε συνδέσει την επίθεση στη Ζαπορίζια με την απόφαση της Ουάσιγκτον να χαλαρώσει προσωρινά τους περιορισμούς που αφορούν τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ.
«Σήμερα η Ρωσία ευχαρίστησε για την άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές ντίζελ, ρίχνοντας πέντε κατευθυνόμενες βόμβες σε κατοικίες στη Ζαπορίζια», ανέφερε, σύμφωνα με τη μετάφραση των δηλώσεών του.
Ο Ζελένσκι αναφέρθηκε επίσης σε πλήγμα κατά ιατρικής μονάδας στο Χάρκοβο και σε επιθέσεις εναντίον πολιτικών και ενεργειακών υποδομών. Για το Σλοβιάνσκ έκανε λόγο για πλήγμα σε πενταώροφη πολυκατοικία, όπου κατέρρευσε τμήμα του κτιρίου και υπήρχαν φόβοι για εγκλωβισμένους. Οι αναφορές αυτές αποδίδονται στις ουκρανικές αρχές.
Τραμπ: «Ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο»
Το Σάββατο, ο Ντόναλντ Τραμπ επέκρινε τον Ζελένσκι για τη στάση του απέναντι στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία και ζήτησε αλλαγή ηγεσίας στην Ουκρανία.
«Νομίζω ότι είναι ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, υποστηρίζοντας ότι ο Ζελένσκι είχε πολλές ευκαιρίες να διευθετήσει τον πόλεμο, αλλά δεν το έκανε.
Ο Τραμπ επέκρινε επίσης τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, τα οποία συνέδεσε με την άνοδο των τιμών του ντίζελ. Η αντιπαράθεση εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αυξημένες τιμές των καυσίμων αποτελούν πολιτικό ζήτημα στις ΗΠΑ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Η δήλωση του Τραμπ προκάλεσε αντιδράσεις στην Ουκρανία, όπου ο στρατιωτικός νόμος δεν επιτρέπει τη διεξαγωγή εκλογών υπό τις παρούσες συνθήκες. Παράλληλα, η συμφωνία για το ντίζελ προκάλεσε επικρίσεις από Αμερικανούς νομοθέτες, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η χαλάρωση των περιορισμών προς όφελος της Ρωσίας στέλνει λάθος μήνυμα την ώρα που συνεχίζεται ο πόλεμος.
Η συμφωνία Τραμπ – Πούτιν για το ρωσικό ντίζελ
Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, ότι κατέληξε σε συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στην αμερικανική και τη διεθνή αγορά.
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, η Ρωσία θα διαθέσει αρχικά 300.000 τόνους ντίζελ, ενώ προβλέπονται άλλοι 500.000 τόνοι τον Νοέμβριο και επιπλέον ένα εκατομμύριο τόνοι στη συνέχεια. Ο Τραμπ ανέφερε ακόμη ότι θα μπορούσαν να διατεθούν επιπλέον τρία εκατομμύρια τόνοι, ανάλογα με τις δυνατότητες των ρωσικών διυλιστηρίων.
Μετά την ανακοίνωση, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε προσωρινή άδεια που επιτρέπει συγκεκριμένες συναλλαγές για ρωσικό ντίζελ, με την εξαίρεση από τις κυρώσεις να αφορά φορτία που είχαν ήδη φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια έως τις 9 Οκτωβρίου και να ισχύει έως τον Απρίλιο του 2027.
Η κίνηση αποτελεί αλλαγή στάσης σε σχέση με την προηγούμενη αμερικανική πολιτική περιορισμού των ρωσικών ενεργειακών εσόδων λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Ωστόσο, αναλυτές έχουν εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσο οι συγκεκριμένες ποσότητες θα επηρεάσουν ουσιαστικά τις διεθνείς τιμές των καυσίμων.
Το Κίεβο αντιδρά στην απόφαση, καθώς εκτιμά ότι η διευκόλυνση των ρωσικών εξαγωγών μπορεί να ενισχύσει τα έσοδα της Μόσχας, ενώ οι ρωσικές επιθέσεις κατά των ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων συνεχίζονται.
Η ενεργειακή εκεχειρία παραμένει ζητούμενο
Η πρόταση για αμοιβαία παύση των επιθέσεων σε ενεργειακούς στόχους δεν είναι καινούργια. Στις 22 Σεπτεμβρίου, μετά τη συνάντησή του με τον Τραμπ στη Νέα Υόρκη, ο Ζελένσκι είχε δηλώσει ότι το Κίεβο ήταν έτοιμο να εξετάσει μια ενεργειακή εκεχειρία, χωρίς όμως να δεχθεί να σταματήσει μονομερώς τα πλήγματα σε ρωσικές εγκαταστάσεις.
Οι συζητήσεις δεν οδήγησαν σε συμφωνία που να εφαρμόζεται στην πράξη. Η Μόσχα δεν έχει δεσμευτεί σε μια συνολική και αμοιβαία παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές, ενώ οι επιθέσεις εκατέρωθεν συνεχίζονται.
Η Ουκρανία επιδιώκει να προστατεύσει το ηλεκτρικό δίκτυο και τις υποδομές θέρμανσης ενόψει του χειμώνα. Από την πλευρά της, η Ρωσία έχει υποστεί ζημιές σε διυλιστήρια και άλλες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις εξαιτίας ουκρανικών επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η πρόταση του Ζελένσκι για αμοιβαία ενεργειακή εκεχειρία με πραγματικές εγγυήσεις θα οδηγήσει σε διαπραγματεύσεις ή αν οι διαφωνίες για τις ρωσικές εξαγωγές καυσίμων και τη συνέχιση των επιθέσεων θα βαθύνουν ακόμη περισσότερο το χάσμα μεταξύ Κιέβου και Ουάσιγκτον.