Σε μια κρίσιμη εξέλιξη στις προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσίασε στις 23-24 Δεκεμβρίου 2025 ένα αναθεωρημένο σχέδιο ειρήνης 20 σημείων, που έχει συμφωνηθεί σε μεγάλο βαθμό με διαπραγματευτές των ΗΠΑ. Το σχέδιο αποτελεί εξέλιξη ενός αρχικού αμερικανικού προτάματος 28 σημείων και περιλαμβάνει σημαντικές παραχωρήσεις από την πλευρά του Κιέβου, ενώ διατηρεί βασικές κόκκινες γραμμές.
Το σχέδιο παρουσιάστηκε από τον Ζελένσκι σε μαραθώνια συνέντευξη Τύπου στο Κίεβο και ήδη μεταβιβάστηκε στη Μόσχα για αξιολόγηση. Οι ΗΠΑ έχουν εμπλακεί ενεργά στις διαπραγματεύσεις, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να παίζει κεντρικό ρόλο μέσω του ειδικού απεσταλμένου του.
Τα Βασικά Σημεία του Σχεδίου
Το πλαίσιο των 20 σημείων καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την εκεχειρία μέχρι την ανοικοδόμηση:
- Επιβεβαίωση κυριαρχίας της Ουκρανίας και πλήρης συμφωνία μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
- Μηχανισμός παρακολούθησης της γραμμής επαφής με δορυφορική παρατήρηση και έγκαιρη ειδοποίηση παραβιάσεων.
- Ασφαλιστικές εγγυήσεις για την Ουκρανία από ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκές χώρες, παρόμοιες με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ (συλλογική άμυνα σε περίπτωση επίθεσης).
- Περιορισμός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας στα 800.000 άτομα σε καιρό ειρήνης (πολύ υψηλότερο από αρχικές προτάσεις).
- Πυρηνική αποπυρηνικοποίηση της Ουκρανίας και κοινή διαχείριση του πυρηνικού εργοστασίου Ζαπορίζια (υπό ρωσικό έλεγχο) – εδώ παραμένει διαφωνία.
- Ειδικές οικονομικές ζώνες σε τμήματα του Ντονμπάς (π.χ. γύρω από Κραματόρσκ και Σλοβιάνσκ), με δημιουργία αποστρατικοποιημένης ζώνης και απόσυρση βαρέων όπλων και από τις δύο πλευρές.
- Επιστροφή αιχμαλώτων και πολιτικών κρατουμένων, συμπεριλαμβανομένων παιδιών.
- Ανασυγκρότηση με ταμείο ύψους 800 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
- Διεξαγωγή εκλογών και δημοψηφίσματος για επικύρωση της συμφωνίας.
- Νομικά δεσμευτική συμφωνία με Συμβούλιο Ειρήνης υπό την προεδρία Τραμπ για εποπτεία και κυρώσεις σε παραβάσεις.
Το σχέδιο δεν αναγνωρίζει de jure ρωσική προσάρτηση εδαφών, αλλά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποστρατικοποιημένων ζωνών στο Ντονμπάς, κάτι που αποτελεί σημαντική υποχώρηση από την αρχική θέση του Κιέβου.
Η Ρωσική Αντίδραση και τα Ανοιχτά Ζητήματα
Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενημερώθηκε για το σχέδιο και ότι η Μόσχα «διαμορφώνει» τη θέση της. Ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ τόνισε ότι οι ρωσικές απαιτήσεις δεν έχουν αλλάξει, ενώ η Μόσχα συνεχίζει τις έντονες επιθέσεις (εκατοντάδες drones και πυραύλους κατά την προηγούμενη ημέρα).
Τα δύο κύρια ανοιχτά ζητήματα παραμένουν:
- Ο έλεγχος του Ντονμπάς και πιθανή απόσυρση ουκρανικών δυνάμεων.
- Η διαχείριση του πυρηνικού εργοστασίου Ζαπορίζια.
Ο Ζελένσκι ζήτησε άμεση συνάντηση με τον Τραμπ για τα «ευαίσθητα» θέματα, ενώ τόνισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να εγκριθεί από το ουκρανικό κοινοβούλιο και/ή δημοψήφισμα.
Γεωπολιτικό Πλαίσιο
Η εξέλιξη έρχεται μετά από έντονη αμερικανική διπλωματία (συζητήσεις στη Φλόριντα και απευθείας επαφές με Μόσχα), αλλά και μετά από πιέσεις από Ευρωπαίους ηγέτες (Μακρόν, Στάρμερ, Μερτς) για ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας. Η Γαλλία και η Βρετανία συνεχίζουν τις εργασίες της «Συμμαχίας των Προθύμων» για στήριξη του Κιέβου.
Το σχέδιο αποτελεί σημαντικό βήμα προς διαπραγματεύσεις, αλλά η επιτυχία του εξαρτάται από τη ρωσική ανταπόκριση και τις περαιτέρω υποχωρήσεις. Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τον πόλεμο να συνεχίζεται εντατικά.