Σε μια εποχή που οι μάχες για την Αυτοκρατορία του Αλεξάνδρου δίνονταν από άντρες στρατηγούς, μία νεαρή γυναίκα βρέθηκε στο κέντρο της διαδοχής: η Ευρυδίκη, εγγονή του Φιλίππου Β΄, σύζυγος του βασιλιά Φιλίππου Γ΄ Αρριδαίου και μία από τις λίγες γυναίκες της αρχαιότητας που ηγήθηκαν στρατού και κυβέρνησαν στην πράξη.
Μια πριγκίπισσα εκπαιδευμένη στα όπλα
Η Άδεα ήταν κόρη της Κυνάνης, ετεροθαλούς αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου και κόρης του Φιλίππου Β΄ από την Ιλλυρία Αυδάτα, και του Αμύντα Δ΄, ξαδέλφου του Αλεξάνδρου. Η Κυνάνη ήταν πολεμίστρια που, σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, είχε πολεμήσει η ίδια. Εκπαίδευσε την κόρη της στη χρήση όπλων και στο ιππικό. Δύο γενιές πριν, οι Αργεάδες είχαν συνηθίσει τις βασίλισσες με πολιτικό βάρος, όμως η Άδεα ανατράφηκε με συγκεκριμένο στόχο: να παντρευτεί σε βασιλικό οίκο.
Ο γάμος που επέβαλε ο στρατός
Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, το 323 π.Χ., οι στρατηγοί συμφώνησαν στο Βαβυλώνα να βασιλεύσουν από κοινού ο ετεροθαλής αδελφός του, Φίλιππος Γ΄ Αρριδαίος, και ο ανήλικος γιος του, Αλέξανδρος Δ΄. Ο Αρριδαίος είχε διανοητική αναπηρία και δεν μπορούσε να κυβερνήσει μόνος του.
Η Κυνάνη αποφάσισε να παντρέψει την κόρη της με τον Αρριδαίο και ταξίδεψε προς την Ασία. Ο Αλκέτας, αδελφός του αντιβασιλέα Περδίκκα, την σκότωσε. Οι στρατιώτες όμως αγανάκτησαν με τον φόνο μιας κόρης του Φιλίππου και απείλησαν με εξέγερση, και ο Περδίκκας αναγκάστηκε να επιτρέψει τον γάμο. Η Άδεα παντρεύτηκε τον Αρριδαίο και πήρε το όνομα Ευρυδίκη, όνομα που είχε δοξαστεί στο μακεδονικό θρόνο.
Η συγκρουση με τον Αντίπατρο
Το 321 π.Χ., στην Τριπαράδεισο της Συρίας, οι στρατηγοί ξαναμοίρασαν την εξουσία. Η Ευρυδίκη αμφισβήτησε δημόσια τις αποφάσεις του Αντιπάτρου, που ανέλαβε αντιβασιλέας, και ο στρατός παραλίγο να στραφεί εναντίον του. Ο Αντίπατρος κατάφερε να ηρεμήσει την κατάσταση, και οι βασιλείς επέστρεψαν στη Μακεδονία υπό την επιτήρησή του.
Η ένοπλη σύγκρουση για την εξουσία
Ο Αντίπατρος πέθανε το 319 π.Χ. και όρισε διάδοχό του τον Πολυπέρχοντα, παρακάμπτοντας τον γιο του, Κάσσανδρο. Η Ευρυδίκη πήρε το μέρος του Κάσσανδρου και διεκδίκησε την αντιβασιλεία εξ ονόματος του συζύγου της. Ο Πολυπέρχων, από την άλλη, συμμάχησε με την Ολυμπιάδα, τη μητέρα του Αλεξάνδρου.
Το 317 π.Χ. οι δύο στρατοί συναντήθηκαν στα σύνορα της Μακεδονίας. Οι στρατιώτες της Ευρυδίκης, μόλις είδαν τη μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αρνήθηκαν να πολεμήσουν και πέρασαν με το μέρος της. Η Ευρυδίκη και ο Φίλιππος αιχμαλωτίστηκαν.
Το τέλος
Σύμφωνα με τον Διόδωρο, η Ολυμπιάδα έδωσε εντολή να σκοτωθεί ο Φίλιππος Γ΄ και έστειλε στην Ευρυδίκη ένα ξίφος, ένα σχοινί και κώνειο, ώστε να διαλέξει τον τρόπο θανάτου της. Η Ευρυδίκη κρεμάστηκε με τη ζώνη της. Το επόμενο έτος ο Κάσσανδρος επικράτησε, εκτέλεσε την Ολυμπιάδα και οργάνωσε μεγαλοπρεπή κηδεία για τον Φίλιππο και την Ευρυδίκη στις Αιγές.
Ο τάφος στη Βεργίνα
Το ερώτημα για το πού τάφηκαν παραμένει ανοιχτό. Ο αρχαιολόγος Μανώλης Ανδρόνικος ταύτισε τον Τάφο ΙΙ της Βεργίνας με τον τάφο του Φιλίππου Β΄. Μέρος της έρευνας υποστηρίζει ότι ανήκει στον Φίλιππο Γ΄ και την Ευρυδίκη. Το ζήτημα δεν έχει λυθεί οριστικά.
Γιατί έχει σημασία
Η Ευρυδίκη έχασε και η ίδια, αλλά η ιστορία της δείχνει πώς η μακεδονική βασιλεία μεταβλήθηκε μετά τον Αλέξανδρο: ο θρόνος δεν ανήκε πια μόνο σε όποιον είχε το αίμα των Αργεαδών, αλλά και σε όποιον είχε την υποστήριξη του στρατού. Οι αρχαίες πηγές, γραμμένες από άντρες, την παρουσιάζουν συχνά με εχθρότητα. Παρόλα αυτά, έδρασε ως υπολογίσιμη πολιτική δύναμη, χωρίς να περιμένει να της δοθεί ρόλος.