Ολοκληρώθηκε η ευρεία κυβερνητική σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκος Μητσοτάκης, με αντικείμενο την πορεία της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και την αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας για τον περιορισμό και την εκρίζωση της νόσου.
Στη συνάντηση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας, ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Γιώργος Μυλωνάκης, καθώς και ανώτατα στελέχη της δημόσιας διοίκησης και της επιστημονικής κοινότητας.
Κεντρικό ρόλο είχε η ενημέρωση από τον καθηγητή Ιολογίας και πρύτανη του Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Χαράλαμπος Μπιλλίνης, ο οποίος προεδρεύει της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ), καθώς και από τη γενική διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ.
Μετά τη σύσκεψη, η κυβέρνηση υπογράμμισε ότι η εξέλιξη της επιζωοτίας παρακολουθείται διαρκώς και δημοσιοποίησε αναλυτικό πλαίσιο 10 ερωταπαντήσεων, βασισμένο στις επιστημονικές εισηγήσεις της ΕΕΕΔΕΕ.
Βιοασφάλεια: ο πυλώνας της στρατηγικής
Η Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι το δίλημμα «εμβόλιο ή βιοασφάλεια» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Όπως επισημαίνεται, χωρίς την καθολική και αυστηρή εφαρμογή των μέτρων, κανένα εργαλείο αντιμετώπισης δεν μπορεί να αποδώσει.
Η εκρίζωση της νόσου προϋποθέτει συντονισμένη δράση όλων των εμπλεκομένων: από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και τις Περιφέρειες, έως την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό Σώμα.
Οι 10 ερωταπαντήσεις για την ευλογιά των αιγοπροβάτων
1. Υπάρχει πράγματι «εύκολη λύση» μέσω εμβολιασμού;
Όχι. Η ευλογιά αιγοπροβάτων κατατάσσεται στα νοσήματα Κατηγορίας Α της ΕΕ, με σαφή στόχο την πλήρη εκρίζωση. Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει stamping out, ζώνες προστασίας και αυστηρούς περιορισμούς μετακινήσεων. Ο εμβολιασμός συνεπάγεται απώλεια του καθεστώτος «ελεύθερης χώρας», με σοβαρές επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο.
2. Ο εμβολιασμός δεν θα έβαζε τέλος πιο γρήγορα στην επιδημία;
Όχι. Ο εμβολιασμός δεν ανακόπτει αυτομάτως τη διασπορά και δεν υποκαθιστά τη βιοασφάλεια. Σε πολλές χώρες όπου εφαρμόστηκε, η νόσος δεν εκριζώθηκε αλλά κατέστη ενδημική, με συνεχείς απώλειες και θανατώσεις.
«Ο εμβολιασμός δεν θα σταματήσει τις θανατώσεις…»
Η αδυναμία διάκρισης εμβολιασμένων και μολυσμένων ζώων καθιστά τη διαχείριση ακόμη δυσκολότερη.
3. Υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Όχι. Δεν υφίσταται εγκεκριμένο εμβόλιο στην ΕΕ. Η χρήση μη αδειοδοτημένων σκευασμάτων είναι παράνομη και εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία και το εμπόριο.
4. Ποια είναι η θέση του ΕΟΦ;
Ο ΕΟΦ έχει επιβεβαιώσει εγγράφως ότι δεν υπάρχει αδειοδοτημένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων.
5. Ποια είναι η στάση των Κτηνιατρικών Σχολών;
Τanto το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης όσο και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας έχουν ταχθεί κατά του εμβολιασμού, επισημαίνοντας ότι μόνο η πιστή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας οδηγεί σε εκρίζωση.
6. Τι ισχύει για τα εμβόλια που διαθέτει η ΕΕ;
Τα αποθέματα της ευρωπαϊκής τράπεζας εμβολίων καλύπτουν περιορισμένο ποσοστό, περιέχουν ζωντανό ιό και μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο ως έσχατη λύση, χωρίς να καταργούν τις θανατώσεις.
7. Μπορεί ο κτηνοτρόφος να εμβολιάσει μόνος του;
Όχι. Μια τέτοια πρακτική υπονομεύει τον έλεγχο της νόσου και μπορεί να οδηγήσει σε ολική απώλεια του κοπαδιού.
8. Μήπως τα μέτρα δεν αποδίδουν;
Η εμπειρία δείχνει ότι η εξάπλωση συνδέεται κυρίως με παραβιάσεις, καθυστερήσεις δηλώσεων και παράνομες μετακινήσεις. Χωρίς καθολική συμμόρφωση, καμία στρατηγική δεν λειτουργεί.
9. Προτάθηκε εμβολιασμός από Ευρωπαίο Επίτροπο;
Όχι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκαθαρίσει ότι ο εμβολιασμός αποτελεί έσχατο μέτρο, όχι βασική στρατηγική.
10. Έχουν δοθεί αποζημιώσεις στους πληγέντες κτηνοτρόφους;
Ναι. Οι αποζημιώσεις στην Ελλάδα είναι από τις υψηλότερες στην ΕΕ, φτάνοντας έως τα 250 ευρώ ανά ζώο. Μόνο το 2025 καταβλήθηκαν 167,4 εκατ. ευρώ, για ζωοτροφές, θανατωμένα ζώα, χαμένο εισόδημα και λειτουργικές δαπάνες.
Συμπέρασμα
Το αφήγημα «εμβόλια ή βιοασφάλεια» είναι παραπλανητικό. Χωρίς αυστηρά και καθολικά μέτρα, καμία παρέμβαση δεν μπορεί να αποδώσει. Η επιστημονικά τεκμηριωμένη στρατηγική παραμένει η εφαρμογή των μέτρων εκρίζωσης, με συντονισμό όλων των αρμόδιων υπηρεσιών και πλήρη συνεργασία των εμπλεκομένων.
