Επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο Rockefeller ανέπτυξαν μια νέα πλατφόρμα που ονομάζεται PerturbFate, η οποία μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τον καρκίνο και άλλες πολύπλοκες ασθένειες, εντοπίζοντας κοινές αδυναμίες που μοιράζονται εκατοντάδες διαφορετικές γενετικές μεταλλάξεις.
Τι είναι το PerturbFate και πώς λειτουργεί
Η τεχνολογία επιτρέπει την παράλληλη μελέτη εκατοντάδων γενετικών παρεμβάσεων σε μεμονωμένα κύτταρα, παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο πώς αλλάζουν η πρόσβαση στο DNA (χρωματίνη) και η παραγωγή RNA. Με αυτόν τον τρόπο, αποκαλύπτει πού συγκλίνουν διαφορετικοί γενετικοί δρόμοι προς το ίδιο παθολογικό αποτέλεσμα.
Αντί να προσπαθούν να στοχεύσουν κάθε μετάλλαξη ξεχωριστά –πράγμα πρακτικά αδύνατο–, οι ερευνητές μπορούν πλέον να εντοπίσουν κοινά «κέντρα ελέγχου» (regulatory hubs) που ρυθμίζουν την ασθένεια.
Δοκιμή σε καρκίνο του δέρματος (μελάνωμα)
Ως απόδειξη της αποτελεσματικότητας, η ομάδα εξέτασε 143 γονίδια που σχετίζονται με την αντίσταση στο φάρμακο Vemurafenib στο μελάνωμα. Μετά την ανάλυση πάνω από 300.000 κυττάρων, διαπίστωσαν ότι πολλές διαφορετικές μεταλλάξεις οδηγούν στο ίδιο ανθεκτικό φαινότυπο.
Κλειδί αποδείχθηκε το VEGFC – ένας κοινός «μοχλός επιβίωσης» των καρκινικών κυττάρων. Όταν μπλοκαρίστηκε, η αντίσταση στο φάρμακο μειώθηκε δραστικά, ανοίγοντας δρόμο για συνδυαστικές θεραπείες που θα δρουν ανεξάρτητα από την ακριβή μετάλλαξη.
Σημασία για το μέλλον
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature στις 15 Απριλίου 2026, δείχνει ότι ακόμα και ασθένειες με εκατοντάδες μεταλλάξεις μπορεί να έχουν κοινές ευπάθειες. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Junyue Cao και την μεταπτυχιακή φοιτήτρια Zihan Xu, έχουν ήδη διαθέσει δημόσια τα εργαλεία και σχεδιάζουν επέκταση σε Alzheimer, γήρανση και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
«Δεν χρειάζεται να σχεδιάζουμε ξεχωριστή θεραπεία για κάθε μετάλλαξη. Μπορούμε να βρούμε και να στοχεύσουμε τα κοινά σημεία ελέγχου», δήλωσε ο Cao.
Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους δρόμους για την προσωποποιημένη ιατρική και τις συνδυαστικές θεραπείες, προσφέροντας ελπίδα σε εκατομμύρια ασθενείς με καρκίνο και άλλες πολύπλοκες παθήσεις.
Το άρθρο βασίζεται στην επίσημη ανακοίνωση του Πανεπιστημίου Rockefeller και στη δημοσίευση στο Nature (15 Απριλίου 2026).