Η ελληνική κυβέρνηση προχωρά σε μία από τις πιο φιλόδοξες πρωτοβουλίες για τη διάσωση του γλωσσικού πλούτου της χώρας, χρησιμοποιώντας προηγμένη Τεχνητή Νοημοσύνη. Στις 28 Μαΐου 2026, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου με τον CEO της ElevenLabs, Mati Staniszewski, και υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) με τρεις βασικούς πυλώνες: βελτίωση δημόσιων υπηρεσιών, ενίσχυση του τουρισμού και διατήρηση των ελληνικών διαλέκτων.
Το Πρόβλημα των Ελληνικών Διαλέκτων
Πολλές τοπικές διάλεκτοι και ιδιώματα της Ελλάδας κινδυνεύουν με σταδιακή εξαφάνιση λόγω της κυριαρχίας της τυπικής Νέας Ελληνικής, της αστικοποίησης και της μείωσης των φυσικών ομιλητών. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:
- Ποντιακή
- Τσακώνικη
- Καππαδοκική
- Αϊβαλιώτικη
- Κρητική
- Κυπριακή
Ο Πρωθυπουργός τόνισε κατά τη συνάντηση ότι «δυστυχώς κινδυνεύουμε να χάσουμε» ορισμένες από αυτές τις διαλέκτους, και ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην καταγραφή, τεκμηρίωση και μετάδοσή τους στις επόμενες γενιές.
Ρόλος της ElevenLabs και του ΕΚ «Αθηνά»
Η ElevenLabs είναι παγκόσμιος ηγέτης στην τεχνολογία φωνητικής ΤΝ (Text-to-Speech και Speech-to-Text). Η συνεργασία περιλαμβάνει:
- Δημιουργία ψηφιακής βιβλιοθήκης αυθεντικών φωνών και διαλέκτων
- Ανάπτυξη συνθετικών φωνών που αναπαράγουν με ακρίβεια κάθε ιδίωμα
- Ενσωμάτωση τεχνολογίας σε εφαρμογές για Gov.gr (φωνητική αλληλεπίδραση)
- Εφαρμογές στον τουρισμό μέσω της πλατφόρμας VisitGreece, όπου επισκέπτες θα μπορούν να ακούν ξενάγηση σε τοπικές διαλέκτους
Το Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου (ΙΕΛ) του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά» διαδραματίζει κεντρικό ρόλο. Το ΙΕΛ εργάζεται εδώ και χρόνια στην ανάπτυξη μοντέλων ΤΝ για διαλέκτους, έχοντας ήδη δημιουργήσει πόρους για αϊβαλιώτικα, κρητικά, καππαδοκικά και άλλες ποικιλίες, καθώς και για μη ελληνικές γλωσσικές ποικιλίες όπως τα Αρβανίτικα και Πομάκικα.
Πρακτικές Εφαρμογές
- Καταγραφή & Τεκμηρίωση: Ψηφιακή αποθήκευση αυθεντικών ηχογραφήσεων ηλικιωμένων ομιλητών.
- Εκπαίδευση: Διαδραστικές εφαρμογές για νέους να μαθαίνουν τη διάλεκτο των προγόνων τους.
- Πολιτιστική Προβολή: Χρήση σε μουσεία, φεστιβάλ και τουριστικές εμπειρίες.
- Προσβασιμότητα: Φωνητικές υπηρεσίες για ηλικιωμένους που χρησιμοποιούν τοπικά ιδιώματα.
Διεθνές Πλαίσιο και Σημασία
Η Ελλάδα γίνεται μία από τις λίγες χώρες που χρησιμοποιούν ΤΝ όχι μόνο για οικονομική ανάπτυξη αλλά και για πολιτιστική διατήρηση. Παρόμοιες προσπάθειες υπάρχουν σε χώρες όπως η Ιρλανδία (για την ιρλανδική γλώσσα) και η Νέα Ζηλανδία (για τη μαορί), αλλά η ελληνική πρωτοβουλία ξεχωρίζει λόγω του αρχαίου βάθους και της ποικιλομορφίας της ελληνικής γλώσσας.
Ο Πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη συνεργασία ως απόδειξη ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κάνει το κράτος πιο ανθρώπινο», μετατρέποντας την τεχνολογία σε εργαλείο διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας αναμένεται να ξεκινήσει άμεσα, με πιλοτικά προγράμματα αρχικά στην Κρήτη και άλλες περιοχές με ισχυρή διαλεκτική παράδοση.