Η κοινή στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ-Ισραήλ με την κωδική ονομασία Operation Epic Fury ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 και συνεχίζεται. Σε λιγότερο από μία εβδομάδα έχει προκαλέσει εκατοντάδες νεκρούς, τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και αντεπιθέσεις του Ιράν σε πολλές χώρες του Κόλπου. Πολλοί αναρωτιούνται: γιατί ακριβώς τώρα;
Η απάντηση δεν είναι ένας μόνος λόγος, αλλά ένας συνδυασμός παραγόντων που συγκλίνουν την ίδια χρονική στιγμή, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ, του Πρωθυπουργού Νετανιάχου και αναφορές από έγκυρες πηγές.
1. Αποτυχία των τελευταίων διπλωματικών διαπραγματεύσεων
Οι έμμεσες συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν (μέσω Ομάν) κατέρρευσαν οριστικά στις 27 Φεβρουαρίου 2026. Το Ιράν συνέχιζε τον εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδο 60% και περιόριζε τις επιθεωρήσεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Το «breakout time» – ο χρόνος που χρειάζεται για να φτιάξει πυρηνικό όπλο – είχε μειωθεί σε λίγες εβδομάδες. Ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ρητά ότι το Ιράν «απέρριψε κάθε ευκαιρία να εγκαταλείψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες».
2. Το Ιράν φαινόταν πιο αδύναμο από ποτέ
Μετά τις προηγούμενες αμερικανο-ισραηλινές επιδρομές του Ιουνίου 2025, την πτώση του Άσαντ στη Συρία, την εξασθένηση του Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τις μαζικές διαμαρτυρίες στην Τεχεράνη τον Ιανουάριο 2026, η αμερικανική και ισραηλινή ηγεσία εκτίμησαν ότι το καθεστώς ήταν ευάλωτο. Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου είδαν μια ιστορική ευκαιρία όχι μόνο για να πλήξουν πυρηνικές και πυραυλικές εγκαταστάσεις, αλλά και για να προκαλέσουν εσωτερική κατάρρευση (regime change).
3. Ισραηλινή πίεση και αμερικανική πρόληψη
Το Ισραήλ σχεδίαζε ανεξάρτητη επίθεση. Οι ΗΠΑ παρενέβησαν για να την ελέγξουν και να μειώσουν τις πιθανές ιρανικές αντεπιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο το επιβεβαίωσε: «Προλάβαμε μια ισραηλινή επίθεση για να προστατεύσουμε τα δικά μας συμφέροντα».
4. Πολιτική και στρατηγική συγκυρία
- Στις ΗΠΑ, ο Τραμπ ήθελε να δείξει αποφασιστικότητα στην εξωτερική πολιτική.
- Στο Ισραήλ, ο Νετανιάχου ενίσχυε τη θέση του εσωτερικά.
- Η μαζική συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων (δύο αεροπλανοφόρα κ.ά.) στην περιοχή είχε δημιουργήσει ήδη τεράστια προσδοκία για δράση.
Τι σημαίνει αυτή η επιλογή για το μέλλον;
Βραχυπρόθεσμα (επόμενες εβδομάδες-μήνες):
- Το Ιράν έχει ήδη ξεκινήσει αντεπιθέσεις με πυραύλους και drone σε ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία, Ιράκ και βάσεις του ΝΑΤΟ. Υπάρχει κίνδυνος πλήρους περιφερειακού πολέμου με εμπλοκή Χεζμπολάχ, Χούθι και ιρακινών πολιτοφυλακών.
- Το Στενό του Ορμούζ – από όπου περνά το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου – βρίσκεται υπό απειλή. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αρχίσει να ανεβαίνουν απότομα, με κίνδυνο παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
Μεσοπρόθεσμα (6-18 μήνες):
- Αν το καθεστώς στην Τεχεράνη δεν πέσει, το Ιράν μπορεί να επιταχύνει κρυφά το πυρηνικό του πρόγραμμα (ή ακόμα και να ανακοινώσει πυρηνική ισχύ), οδηγώντας σε νέα κούρσα εξοπλισμών.
- Η Ρωσία και η Κίνα ενισχύουν τη ρητορική και υλική στήριξή τους προς το Ιράν, δημιουργώντας νέες γεωπολιτικές συμμαχίες.
- Προσφυγικές ροές και ανθρωπιστική κρίση μπορεί να φτάσουν στην Ευρώπη και την Τουρκία.
Μακροπρόθεσμα:
- Εάν επιτευχθεί αποδυνάμωση ή αλλαγή καθεστώτος, η Μέση Ανατολή μπορεί να δει νέα ισορροπία με ισχυρότερο ρόλο Ισραήλ και αραβικών κρατών.
- Αν αποτύχει, η επιχείρηση μπορεί να μετατραπεί σε μακρόχρονο πόλεμο φθοράς, παρόμοιο με το Αφγανιστάν ή το Ιράκ, με υψηλό κόστος σε ανθρώπινες ζωές και οικονομία.
Η απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 2026 δεν ήταν αυθόρμητη. Ήταν το αποτέλεσμα μηνών αποτυχημένης διπλωματίας, εκτίμησης αδυναμίας του Ιράν και στρατηγικής ευκαιρίας που οι δύο σύμμαχοι αποφάσισαν να εκμεταλλευτούν. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Μέση Ανατολή – και μαζί της η παγκόσμια οικονομία και ασφάλεια – έχουν μπει σε μια νέα, εξαιρετικά ρευστή και επικίνδυνη φάση. Η κατάσταση εξελίσσεται ραγδαία και κάθε νέα κίνηση μπορεί να αλλάξει δραματικά την πορεία.