Σε μια συγκινητική και ιστορική στιγμή για τη διατήρηση της φύσης, περισσότερες από 150 γιγάντιες χελώνες επέστρεψαν στο νησί Floreana του αρχιπελάγους Γκαλαπάγκος του Εκουαδόρ, σχεδόν 150 χρόνια μετά την εξαφάνισή τους από το νησί. Την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026, οι αρχές του Εθνικού Πάρκου Γκαλαπάγκος απελευθέρωσαν 158 νεαρές υβριδικές χελώνες (ηλικίας 8-13 ετών) στο φυσικό τους περιβάλλον, σηματοδοτώντας την πρώτη φάση ενός φιλόδοξου προγράμματος αποκατάστασης.
Οι χελώνες αυτές, που φέρουν 40-80% γενετικό υλικό από το εξαφανισμένο υποείδος Chelonoidis niger (Floreana giant tortoise), εκτράφηκαν σε ειδικό κέντρο αναπαραγωγής στο νησί Santa Cruz. Το πρόγραμμα ξεκίνησε πριν από χρόνια, χρησιμοποιώντας απογόνους από χελώνες του ηφαιστείου Wolf που διατηρούσαν μέρος της Floreana γενετικής κληρονομιάς. Συνολικά σχεδιάζεται η απελευθέρωση 700 χελωνών σταδιακά.
Η εξαφάνιση και η επιστροφή
Οι γιγάντιες χελώνες εξαφανίστηκαν από το Floreana στα μέσα του 19ου αιώνα, κυρίως λόγω υπερβολικού κυνηγιού από φαλαινοθήρες και αποικιοκράτες, καθώς και από εισβολές ειδών όπως αρουραίους και γάτες. Το νησί Floreana, με μόλις περίπου 160 κατοίκους, υπέστη σοβαρή οικολογική καταστροφή, με απώλεια ισορροπίας στη βλάστηση και διασπορά σπόρων.
Η απελευθέρωση έγινε σε δύο σημεία του νησιού, με τη βοήθεια δορυφορικών δεδομένων της NASA που εντόπισαν ιδανικές περιοχές με τροφή, νερό και κατάλληλους χώρους ωοτοκίας. Οι χελώνες μεταφέρθηκαν με κλουβιά και αφέθηκαν ελεύθερες μετά από πεζοπορία 7 χιλιομέτρων σε ηφαιστειακό έδαφος – μια διαδικασία που συνόδευσαν κάτοικοι και συντηρητές.
Ο ρόλος τους ως «μηχανικών του οικοσυστήματος»
Οι γιγάντιες χελώνες θεωρούνται οικολογικοί μηχανικοί: διασποράζουν σπόρους, ελέγχουν τη βλάστηση, δημιουργούν μονοπάτια και βοηθούν στην αναγέννηση του εδάφους. Η επιστροφή τους είναι το πρώτο βήμα από 12 εξαφανισμένα είδη που σχεδιάζεται να επανεισαχθούν στο Floreana, στο πλαίσιο του Floreana Island Ecological Restoration Project – του μεγαλύτερου προγράμματος αποκατάστασης στα Γκαλαπάγκος.
Η απελευθέρωση συνέπεσε με τις πρώτες βροχές της εποχής, δίνοντας στις νεαρές χελώνες (που είναι πλέον αρκετά μεγάλες για να αντέξουν εισβολείς) ιδανικές συνθήκες προσαρμογής. Επιστήμονες όπως ο Dr. James Gibbs από το Galápagos Conservancy δήλωσαν ότι η στιγμή προκαλεί «ανατριχίλα», καθώς οι χελώνες πατούν ξανά στο προγονικό τους έδαφος μετά από 180 χρόνια.
Συμμετοχή διεθνών οργανισμών
Το πρόγραμμα υποστηρίζεται από το Galápagos National Park Directorate, Galápagos Conservancy, Island Conservation, Charles Darwin Foundation και άλλους, με τη NASA να παρέχει κρίσιμα δεδομένα για βιώσιμες τοποθεσίες. Πρόκειται για μια νίκη για τη βιοποικιλότητα και παράδειγμα παγκόσμιας συνεργασίας για την αποκατάσταση χαμένων οικοσυστημάτων.
Οι χελώνες αυτές θα συνεχίσουν να μεγαλώνουν και να αναπαράγονται, ελπίζοντας να επαναφέρουν την αρχική ισορροπία στο Floreana – μια ιστορία ελπίδας και επιστροφής για τα Γκαλαπάγκος, το «ζωντανό εργαστήριο» του Δαρβίνου.
