SPD και Πράσινοι έθεσαν ως προϋπόθεση τη θέση της Αριστεράς για το Ισραήλ και τον αντισημιτισμό. Η Die Linke αποδέχθηκε το κοινό πλαίσιο και τα τρία κόμματα συμφώνησαν να ξεκινήσουν διερευνητικές συνομιλίες. Η στεγαστική πολιτική αποτελεί ένα από τα δύσκολα ζητήματα που θα ακολουθήσουν.
Λιγότερο από τρεις εβδομάδες μετά τις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου, το Βερολίνο κάνει το πρώτο βήμα προς μια κυβέρνηση με επικεφαλής τη Die Linke. Η Die Linke, το SPD και οι Πράσινοι συμφώνησαν να ξεκινήσουν διερευνητικές συνομιλίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο κρατίδιο της γερμανικής πρωτεύουσας.
Προηγήθηκε συμφωνία σε ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα της γερμανικής πολιτικής: την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού, την προστασία της εβραϊκής ζωής και τη στάση απέναντι στο Ισραήλ.
Ένα εκλογικό αποτέλεσμα με αριθμητική πλειοψηφία
Η Die Linke και η επικεφαλής υποψήφιά της, Έλιφ Εράλπ, κέρδισαν τις εκλογές με 25,7%. Η CDU ακολούθησε με 18,8%, η AfD έλαβε 16,3%, οι Πράσινοι 14,3% και το SPD 12,1%.
Στη νέα Βουλή των Αντιπροσώπων, ένας συνασπισμός Die Linke, SPD και Πρασίνων διαθέτει την απαιτούμενη πλειοψηφία για να σχηματίσει κυβέρνηση, γεγονός που καθιστά το συγκεκριμένο σχήμα την πιο άμεση επιλογή για την επόμενη κυβέρνηση του Βερολίνου.
Οι Χριστιανοδημοκράτες ασκούν πιέσεις προς την αντίθετη κατεύθυνση. Την Τετάρτη, στην επέτειο της επίθεσης της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κάλεσε εκ νέου Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινους να μη συμβάλουν στην ανάδειξη πολιτικού της Αριστεράς στην ηγεσία της πρωτεύουσας.
Το επεισόδιο της εκλογικής βραδιάς
Η απαίτηση του SPD και των Πρασίνων συνδέθηκε με όσα συνέβησαν τη βραδιά των εκλογών. Στη γιορτή της Die Linke στο Νόικελν εμφανίστηκαν δύο πρόσωπα που προκάλεσαν αντιδράσεις.
Ο ένας ήταν ο Ίσα Ρέμο, ο οποίος αναφέρεται ως επικεφαλής αραβικής φατρίας. Ο άλλος ήταν ο Ιμπραήμ Ιμπραήμ, ο οποίος έχει συνδεθεί με το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP), οργάνωση που έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μετά τις αντιδράσεις, το SPD και οι Πράσινοι ζήτησαν από τη Die Linke σαφείς δεσμεύσεις σχετικά με την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού, πριν προχωρήσουν σε διερευνητικές συνομιλίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Η συμφωνία διαμορφώθηκε έπειτα από τρεις μακρές συνεδριάσεις των 14 διαπραγματευτών των τριών κομμάτων.
Στο κοινό πλαίσιο περιλαμβάνονται η προστασία της εβραϊκής ζωής στο Βερολίνο, η αντιμετώπιση του αντισημιτισμού και η ρητή αναγνώριση του δικαιώματος ύπαρξης του Ισραήλ ως μη διαπραγματεύσιμου.
Προβλέπεται επίσης διαδικασία για την αντιμετώπιση αμφιλεγόμενων δηλώσεων ή περιστατικών που ενδέχεται να συνιστούν αντισημιτισμό.
Αρχικά, οι κοινοβουλευτικοί διευθυντές των τριών κοινοβουλευτικών ομάδων θα εξετάζουν τις σχετικές υποθέσεις. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία, προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής σε τριμελή επιτροπή ειδικών για την αξιολόγηση της υπόθεσης. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορούν να ακολουθήσουν και κοινοβουλευτικές συνέπειες.
Η υπόθεση της Βανέσα Έμντε
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η εκλεγμένη βουλεύτρια της Die Linke Βανέσα Έμντε, λόγω προηγούμενων δηλώσεών της για το Ισραήλ.
Η Έμντε είχε δηλώσει σε συγκέντρωση ότι «τα κράτη δεν έχουν δικαίωμα ύπαρξης», διατύπωση που προκάλεσε αντιδράσεις και ερμηνεύτηκε ως έμμεση αμφισβήτηση του δικαιώματος ύπαρξης του Ισραήλ.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξετάστηκε το ενδεχόμενο να μην ενταχθεί στη νέα κοινοβουλευτική ομάδα της Die Linke. Ωστόσο, ο αποκλεισμός της δεν αποτελεί μέχρι στιγμής οριστικοποιημένη απόφαση και το κοινό πλαίσιο των τριών κομμάτων δεν κατονομάζει την ίδια.
Η υπόθεση εντάσσεται στη γενικότερη διαδικασία που συμφωνήθηκε για την αντιμετώπιση δηλώσεων και συμπεριφορών που ενδέχεται να παραβιάζουν τη συμφωνημένη γραμμή για τον αντισημιτισμό και το Ισραήλ.
Η επόμενη δύσκολη διαπραγμάτευση
Με την επίτευξη συμφωνίας για την έναρξη των διερευνητικών συνομιλιών, τα τρία κόμματα μπορούν πλέον να περάσουν στα υπόλοιπα μεγάλα ζητήματα πολιτικής.
Ένα από τα σημαντικότερα είναι η στεγαστική πολιτική, όπου οι θέσεις της Die Linke διαφέρουν σε σημαντικό βαθμό από εκείνες του SPD και των Πρασίνων. Το ζήτημα της κοινωνικοποίησης μεγάλων εταιρειών κατοικίας και γενικότερα η πολιτική για τα ενοίκια αναμένεται να αποτελέσουν δύσκολα σημεία των επόμενων διαπραγματεύσεων.
Μετά τη συμφωνία, εκπρόσωποι και των τριών κομμάτων παρακολούθησαν διαθρησκευτική τελετή μνήμης για τα θύματα της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου.