Ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας φαίνεται να επεκτείνει πλέον το πεδίο των επιχειρήσεών του και στη Νότια Μεσόγειο. Τα ξημερώματα της Κυριακής 22 Νοεμβρίου 2026, ένα ρωσικό πολεμικό πλοίο που βρισκόταν στη ναυτική βάση της Βεγγάζης, στην ανατολική Λιβύη, υπέστη έκρηξη και πυρκαγιά, σε περιστατικό που οι τοπικές αρχές αποδίδουν σε πιθανή επίθεση με θαλάσσια drones.
Λίγες ώρες αργότερα ακολούθησε δεύτερη επίθεση σε εμπορικό πλοίο με σημαία Μάλτας, ανοιχτά των λιβυκών ακτών, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Τι συνέβη στη βάση της Βεγγάζης
Σύμφωνα με την κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης, η έκρηξη σημειώθηκε νωρίς το πρωί της Κυριακής σε ρωσικό πλοίο που ήταν αγκυροβολημένο στη ναυτική βάση της Βεγγάζης. Η προκαταρκτική έρευνα εξετάζει το ενδεχόμενο επίθεσης με μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη.
Όπως ανέφερε η τοπική διοίκηση, το πλοίο επέστρεφε στη Ρωσία και είχε σταματήσει στη Βεγγάζη για ανεφοδιασμό σε καύσιμα και εφόδια, στο πλαίσιο συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ της Ρωσίας και της ανατολικής λιβυκής διοίκησης.
Από το περιστατικό προκλήθηκε πυρκαγιά, η οποία τέθηκε υπό έλεγχο. Σύμφωνα με το Reuters, το οποίο επικαλέστηκε δύο ιατρικές πηγές, δέκα άνθρωποι, Ρώσοι και Λίβυοι, τραυματίστηκαν ελαφρά. Η ανατολική λιβυκή διοίκηση, από την πλευρά της, ανακοίνωσε ότι δεν υπήρξαν απώλειες.
Δορυφορικές εικόνες της Planet Labs κατέγραψαν μεγάλο σύννεφο καπνού πάνω από την περιοχή του λιμανιού.
Η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης, με επικεφαλής τον Οσάμα Χαμάντ, ανακοίνωσε κοινή έρευνα σε συντονισμό με τις ρωσικές αρχές, προκειμένου να εξακριβωθούν οι συνθήκες της επίθεσης και οι υπεύθυνοι. Παράλληλα, χαρακτήρισε το περιστατικό σοβαρή προσβολή της εθνικής κυριαρχίας και απειλή για την ασφάλεια των λιμανιών και της ναυσιπλοΐας.
Ποιο πλοίο χτυπήθηκε
Αν και η αρχική ανακοίνωση των λιβυκών αρχών δεν προσδιόριζε την ταυτότητα του πλοίου, δύο Λίβυοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Associated Press ότι επρόκειτο για τη ρωσική κορβέτα «Merkury», του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού.
Το πλοίο ανήκει στην κλάση Steregushchiy (Project 20380) και είναι εξοπλισμένο με σύγχρονα οπλικά συστήματα και πυραύλους.
Σύμφωνα με τον αναλυτή ναυτικών θεμάτων H. I. Sutton, η κορβέτα υπέστη εξαιρετικά σοβαρές ζημιές. Δορυφορικές εικόνες που εξετάστηκαν από το BBC Verify φέρονται να δείχνουν ότι το πλοίο τυλίχθηκε στις φλόγες και στη συνέχεια παρουσίασε εικόνα μερικής βύθισης.
Η έκταση των καταστροφών και η δυνατότητα αποκατάστασης του πλοίου δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως.
Η παρουσία της στη Βεγγάζη συνδέεται με τη διέλευση ρωσικών πλοίων από τη Μεσόγειο και τη στρατιωτική συνεργασία της Μόσχας με την ανατολική Λιβύη.
Πώς έγινε η επίθεση
Οι λεπτομέρειες για τον τρόπο εκτέλεσης της επίθεσης προέρχονται κυρίως από Λίβυους στρατιωτικούς αξιωματούχους και δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο Associated Press, έξι θαλάσσια drones φέρεται να κατευθύνθηκαν προς τη ρωσική κορβέτα. Από αυτά, τέσσερα αναχαιτίστηκαν από τις λιβυκές δυνάμεις, ενώ δύο φέρεται να έπληξαν το πλοίο.
Παράλληλα, λιβυκές στρατιωτικές πηγές που επικαλέστηκε το ρωσικό RT έκαναν λόγο για μη επανδρωμένα σκάφη τύπου MAGURA, τα οποία φέρονται να διέθεταν συστήματα επικοινωνίας μέσω του δικτύου Starlink.
Άλλες δημοσιογραφικές αναφορές αποδίδουν την επιχείρηση στην ουκρανική υπηρεσία ασφαλείας SBU, χωρίς ωστόσο να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση.
Ούτε η Ρωσία ούτε η Ουκρανία έχουν αναλάβει επίσημα την ευθύνη για το περιστατικό. Καμία πλευρά δεν έχει επιβεβαιώσει ότι οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν από ουκρανικές δυνάμεις.
Το δεύτερο χτύπημα: Εμπορικό πλοίο με σημαία Μάλτας
Λίγες ώρες μετά την έκρηξη στη ναυτική βάση, σημειώθηκε νέο περιστατικό ανοιχτά της Βεγγάζης.
Δύο Λίβυοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι εμπορικό πλοίο με σημαία Μάλτας έγινε στόχος θαλάσσιου drone.
Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, το πλήρωμα διασώθηκε από τις λιβυκές ναυτικές δυνάμεις. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί αναλυτικά στοιχεία για την έκταση των ζημιών που υπέστη το πλοίο.
Το Reuters μετέδωσε επίσης ότι οι λιβυκές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις αναχαίτισαν περισσότερα από 20 μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη κατά τη διάρκεια της Κυριακής.
Οι αναφορές για τον ακριβή αριθμό των drones και των αναχαιτίσεων διαφέρουν μεταξύ των πηγών. Το ρωσικό RT, επικαλούμενο δικές του στρατιωτικές πηγές, μετέδωσε διαφορετικούς αριθμούς για τη δεύτερη επίθεση, κάνοντας λόγο για 21 σκάφη, από τα οποία 17 αναχαιτίστηκαν.
Δεν είναι το πρώτο περιστατικό: Το «Arctic Metagaz»
Η επίθεση στη Βεγγάζη έρχεται λίγους μήνες μετά από ένα ακόμη σοβαρό περιστατικό με ρωσικό πλοίο στη Μεσόγειο.
Τη νύχτα της 3ης Μαρτίου 2026, το ρωσικό δεξαμενόπλοιο υγροποιημένου φυσικού αερίου Arctic Metagaz υπέστη διαδοχικές εκρήξεις και μεγάλη πυρκαγιά, ενώ βρισκόταν περίπου 240 χιλιόμετρα από τις ακτές της λιβυκής πόλης Σύρτης.
Το ρωσικό υπουργείο Μεταφορών κατηγόρησε την Ουκρανία ότι πραγματοποίησε την επίθεση με θαλάσσια drones που εκτοξεύτηκαν από τις λιβυκές ακτές, χαρακτηρίζοντας την ενέργεια «πράξη διεθνούς τρομοκρατίας και θαλάσσιας πειρατείας».
Και τα 30 μέλη του ρωσικού πληρώματος διασώθηκαν, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών.
Το Arctic Metagaz συνδεόταν με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας, δηλαδή το δίκτυο δεξαμενόπλοιων που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ενεργειακών φορτίων υπό καθεστώς διεθνών κυρώσεων.
Αρχικά, οι λιβυκές αρχές είχαν ανακοινώσει ότι το πλοίο βυθίστηκε. Ωστόσο, στη συνέχεια διευκρινίστηκε ότι το κατεστραμμένο δεξαμενόπλοιο παρέμενε ακυβέρνητο στη θάλασσα, χωρίς πλήρωμα, ενώ αργότερα ανακοινώθηκε επιχείρηση ρυμούλκησής του.
Η Μόσχα απέδωσε την ευθύνη στο Κίεβο, ωστόσο η συγκεκριμένη κατηγορία δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Γιατί η Λιβύη έχει στρατηγική σημασία
Η Λιβύη παραμένει διχασμένη μεταξύ δύο αντίπαλων διοικήσεων: της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης στην Τρίπολη, στα δυτικά, και της αντίπαλης διοίκησης στην ανατολική χώρα, η οποία στηρίζεται στις δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ.
Η Ρωσία έχει αναπτύξει στενές σχέσεις με την ανατολική Λιβύη, διατηρώντας σημαντική στρατιωτική και πολιτική παρουσία στην περιοχή.
Η στρατηγική σημασία της χώρας για τη Μόσχα ενισχύθηκε μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, τον Δεκέμβριο του 2024, καθώς η Ρωσία βρέθηκε αντιμέτωπη με αβεβαιότητα σχετικά με τη διατήρηση της στρατιωτικής της παρουσίας στη συριακή βάση της Ταρτούς.
Παράλληλα, δημοσιογραφικές έρευνες και αναφορές Λίβυων αξιωματούχων έχουν κάνει λόγο για παρουσία Ουκρανών στρατιωτικών και ειδικών στα μη επανδρωμένα συστήματα στη δυτική Λιβύη, σε περιοχές όπως η Μισράτα και η Τρίπολη. Οι πληροφορίες αυτές δεν συνιστούν επίσημη επιβεβαίωση ουκρανικής στρατιωτικής επιχείρησης από λιβυκές ή ουκρανικές αρχές.
Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης έχει επίσης εκφράσει ανησυχία για τη χρήση λιβυκών λιμανιών και εγκαταστάσεων σε δραστηριότητες που συνδέονται με εξωτερικές συγκρούσεις.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η ουκρανική εμπλοκή, τα περιστατικά θα αποτελούν ακόμη μία ένδειξη της δυνατότητας του Κιέβου να πλήττει ρωσικούς στρατιωτικούς και ναυτιλιακούς στόχους σε μεγάλη απόσταση από το ουκρανικό μέτωπο.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η Βεγγάζη βρίσκεται σε απόσταση περίπου 568 χιλιομέτρων από την Κρήτη σε ευθεία γραμμή, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη γεωγραφική σημασία στις εξελίξεις.
Η ενδεχόμενη κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Νότια Μεσόγειο αφορά άμεσα την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας σε μια περιοχή από την οποία διέρχονται και πολλά ελληνόκτητα πλοία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, πέρα από το ρωσικό πολεμικό πλοίο, στο στόχαστρο βρέθηκε και εμπορικό πλοίο με σημαία Μάλτας, στοιχείο που αναδεικνύει τους πιθανούς κινδύνους για τη διεθνή εμπορική ναυτιλία.
Τι παραμένει αδιευκρίνιστο: Η ακριβής έκταση των ζημιών στη ρωσική κορβέτα, η επιχειρησιακή της κατάσταση, οι συνθήκες της επίθεσης στο εμπορικό πλοίο και, κυρίως, η ταυτότητα των υπευθύνων. Η κοινή λιβυκο-ρωσική έρευνα αναμένεται να δώσει περισσότερες απαντήσεις.
