Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι παραβιάζουν τον Χάρτη του ΟΗΕ, σε άρθρο γνώμης που δημοσίευσε στο ιαπωνικό πρακτορείο Kyodo News. Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο νέας έντασης στα Στενά του Ορμούζ, με αναφορές για εκρήξεις σε πλοία, αμοιβαίες κατηγορίες για στρατιωτικά πλήγματα και διπλωματικές προσπάθειες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια.
Το άρθρο του Αραγτσί
Ο Αραγτσί προώθησε το άρθρο την Παρασκευή με ανάρτηση στο X, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να προστατευτεί το διεθνές δίκαιο, τη στιγμή που, όπως ανέφερε, «εγκληματίες πολέμου» προσπαθούν να το καταστρέψουν.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Kyodo με τίτλο «The U.N. Charter under fire: Why U.S. attacks on Iran violate int’l law» και παρουσιάζει την επίσημη θέση της Τεχεράνης ότι η αμερικανική στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
Τα βασικά επιχειρήματα του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών είναι τα εξής:
- Άρθρο 2(4) και άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ: Ο Αραγτσί επικαλείται την απαγόρευση της απειλής ή χρήσης βίας κατά κρατών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 2(4). Υποστηρίζει ότι οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις δεν είχαν εξουσιοδότηση από το Συμβούλιο Ασφαλείας και ότι η επίκληση μελλοντικών απειλών δεν αρκεί για να θεμελιώσει νόμιμη αυτοάμυνα βάσει του άρθρου 51.
- Η νομιμότητα των στρατιωτικών επιχειρήσεων: Κατά τον Αραγτσί, η νομιμότητα των πληγμάτων πρέπει να εξετάζεται με βάση το διεθνές δίκαιο και όχι με δικαιολογίες που διατυπώνονται εκ των υστέρων.
- Ο κίνδυνος διεύρυνσης της προληπτικής αυτοάμυνας: Προειδοποιεί ότι, εάν γίνει αποδεκτή η χρήση στρατιωτικής ισχύος για την αντιμετώπιση υποτιθέμενων μελλοντικών απειλών, ενδέχεται να αποδυναμωθούν οι διεθνείς περιορισμοί στη χρήση βίας. Η νομιμότητα της προληπτικής αυτοάμυνας παραμένει αντικείμενο διαφωνίας στη διεθνή νομική θεωρία.
- Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο: Αναφέρεται σε επιθέσεις εναντίον σχολείων, αθλητικών εγκαταστάσεων, πολιτικών υποδομών και πυρηνικών εγκαταστάσεων που βρίσκονται υπό τις εγγυήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Επικαλείται επίσης την Απόφαση 3314 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για τον ορισμό της επίθεσης και υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ φέρουν διεθνή νομική ευθύνη.
- Το δικαίωμα αυτοάμυνας του Ιράν: Δηλώνει ότι η χώρα του διατηρεί το δικαίωμα αυτοάμυνας βάσει του Χάρτη του ΟΗΕ και προειδοποιεί ότι η υπερίσχυση της στρατιωτικής ισχύος έναντι του διεθνούς δικαίου θα θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια όλων των κρατών.
Το άρθρο εκφράζει την επίσημη θέση της ιρανικής κυβέρνησης. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν παρουσιάσει τα πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου ως προληπτικές στρατιωτικές ενέργειες, θέση που αμφισβητεί η Τεχεράνη.
Το πλαίσιο του πολέμου
Οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν παραμένουν σε αδιέξοδο, παρά το μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη τον Ιούνιο, με στόχο τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και την έναρξη διαπραγματεύσεων για μια ευρύτερη συμφωνία.
Ο πόλεμος ξεκίνησε τον Φεβρουάριο με κοινά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν, στα οποία σκοτώθηκαν κορυφαία στελέχη της ιρανικής ηγεσίας, μεταξύ των οποίων και ο Ανώτατος Ηγέτης Αλί Χαμενεΐ.
Η αντιπαράθεση εξακολουθεί να επηρεάζει την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή, τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι νέες εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ
Αμοιβαίες κατηγορίες για στρατιωτικά πλήγματα
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν την Παρασκευή ότι οι ΗΠΑ έπληξαν ιρανικό νησί στα Στενά του Ορμούζ, σε περιοχή όπου υπάρχουν εγκαταστάσεις ραντάρ και σημεία εκτόξευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι απάντησαν πλήττοντας αμερικανικό ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης στο Μπαχρέιν.
Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) διέψευσε ότι καταστράφηκε το συγκεκριμένο ραντάρ. Ανακοίνωσε, ωστόσο, ότι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν δύο ιρανικά drones που κατευθύνονταν προς το Μπαχρέιν, χωρίς να υπάρξουν τραυματισμοί ή υλικές ζημιές.
Παράλληλα, το ιρανικό πρακτορείο IRNA μετέδωσε ότι η πόλη Σιρίκ, στην επαρχία Ορμοζγκάν, κοντά στα Στενά του Ορμούζ, δέχθηκε πλήγμα αργά την Πέμπτη. Δεν δόθηκαν επαρκείς πληροφορίες για τον στόχο, τον υπεύθυνο της επίθεσης ή τυχόν θύματα, ενώ το περιστατικό δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Δεξαμενόπλοια και αναφορές για νάρκες
Το ιρανικό Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι δεξαμενόπλοιο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) υπέστη έκρηξη έπειτα από πρόσκρουση σε θαλάσσια νάρκη στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, το πλοίο κινούνταν σε διαδρομή που είχε χαρακτηριστεί μη εξουσιοδοτημένη και επικίνδυνη.
Την Πέμπτη, ιρανικά μέσα ενημέρωσης είχαν μεταδώσει ότι τέσσερα πετρελαιοφόρα υπέστησαν εκρήξεις στην περιοχή, αφού φέρεται να αγνόησαν τις προειδοποιήσεις για διέλευση από απαγορευμένες ζώνες.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα στο σύνολό τους. Το Reuters, επικαλούμενο στοιχεία του Washington Institute for Near East Policy, αναφέρει ότι τουλάχιστον δέκα πλοία δέχθηκαν επιθέσεις κατά τις πρώτες δέκα ημέρες του Νοεμβρίου, μετά τις 37 επιθέσεις που είχαν καταγραφεί τον Οκτώβριο.
Η εικόνα της ναυσιπλοΐας
Σύμφωνα με την εβδομαδιαία ενημέρωση της UKMTO, με στοιχεία έως τις 10 Νοεμβρίου, καταγράφηκαν 170 έξοδοι και 155 είσοδοι πλοίων στα Στενά του Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες. Οι διελεύσεις ήταν περίπου 65% χαμηλότερες σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.
Η υπηρεσία διευκρινίζει ότι οι συνολικοί αριθμοί συνδυάζουν στοιχεία παρακολούθησης AIS με διελεύσεις που δηλώθηκαν από τις αμερικανικές αρχές και δεν μπορούν όλες να επαληθευτούν ανεξάρτητα.
Τα περισσότερα πλοία που εκπέμπουν ενεργό σήμα εντοπισμού εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τη βόρεια διαδρομή κοντά στις ιρανικές ακτές, ενώ καταγράφεται και αύξηση της κίνησης στη νότια διαδρομή.
Η ναυσιπλοΐα παραμένει σημαντικά μειωμένη, χωρίς ωστόσο να έχει διακοπεί πλήρως.
Οι πυρηνικές επιθεωρήσεις
Το Ιράν φέρεται να ενημέρωσε τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας ότι η επανέναρξη των συνομιλιών για την παρακολούθηση των πυρηνικών του δραστηριοτήτων δεν μπορεί να προχωρήσει όσο συνεχίζονται οι αμερικανικές στρατιωτικές απειλές, ιδιαίτερα σε βάρος των πυρηνικών εγκαταστάσεών του.
Το Associated Press αναφέρει ότι οι επιθεωρητές του ΔΟΑΕ δεν έχουν αποκτήσει πρόσβαση σε εγκαταστάσεις που υπέστησαν ζημιές από προηγούμενα πλήγματα. Η εξέλιξη αυτή διατηρεί την αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Η στάση της Ουάσιγκτον
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται πλέον συμφωνία με το Ιράν. Υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον έχει ήδη εξασφαλίσει σημαντικά πλεονεκτήματα και ότι δεν είναι απαραίτητη μια νέα διπλωματική συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να προκρίνει τη συνέχιση του οικονομικού αποκλεισμού και των κυρώσεων, αντί της άμεσης επανέναρξης μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει υποστηρίξει ότι η οικονομική πίεση μπορεί να αποδώσει χωρίς να απαιτηθεί νέα στρατιωτική δράση, ενώ η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης.
Σύμφωνα με την αμερικανική στρατιωτική ηγεσία, ο ναυτικός αποκλεισμός έχει στερήσει από το Ιράν έσοδα τουλάχιστον 25 δισ. δολαρίων. Πρόκειται για εκτίμηση που αποδίδεται στις αμερικανικές αρχές και όχι για ανεξάρτητα επαληθευμένο οικονομικό απολογισμό.
Σε τηλεφωνική συνέντευξη, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι το Ιράν δεν θα «υπάρχει για πολύ» εάν σκοτώσει υψηλόβαθμο Αμερικανό αξιωματούχο. Η δήλωση έγινε μετά από δημοσιεύματα για απειλές κατά Αμερικανών αξιωματούχων. Η Τεχεράνη αρνείται ότι σχεδιάζει δολοφονίες στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης.
Οι διπλωματικές επαφές και οι όροι της Τεχεράνης
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς είχε αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις προσπάθειες επανέναρξης των διαπραγματεύσεων με το Ιράν και εξέταζε το ενδεχόμενο απευθείας συνάντησης με τον Ιρανό αξιωματούχο ασφαλείας Μοχσέν Ρεζαΐ.
Ο Τραμπ είχε δώσει το πράσινο φως για τη διερεύνηση μιας νέας διπλωματικής πρωτοβουλίας, ενώ ως πιθανός τόπος συνάντησης είχε εξεταστεί η Ντόχα. Ωστόσο, δεν είχε οριστεί ημερομηνία.
Ο Αραγτσί είχε αποκλείσει το ενδεχόμενο συνάντησης Βανς–Ρεζαΐ, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απορρίψει δημοσίως τις αναφορές περί συμφωνημένων συνομιλιών.
Η Τεχεράνη συνδέει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με την αποδοχή συγκεκριμένων όρων, στους οποίους περιλαμβάνονται η άρση των κυρώσεων, ο τερματισμός του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, η παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα και εγγυήσεις για την αποτροπή νέων επιθέσεων.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν αναφερθεί σε επτά όρους, χωρίς να υπάρχει ενιαίο, επίσημα δημοσιευμένο κείμενο που να τους παρουσιάζει με σταθερή διατύπωση. Ο Μάρκο Ρούμπιο έχει χαρακτηρίσει τις ιρανικές απαιτήσεις μη ρεαλιστικές.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν, επισκέφθηκε την Ουάσιγκτον και συναντήθηκε με τον διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, σύμφωνα με το Axios.
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου πιέζει τον Τραμπ να επανεξετάσει το ενδεχόμενο επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος, ωστόσο, δεν έχει μέχρι στιγμής υιοθετήσει αυτή την επιλογή.
Οι αγορές πετρελαίου
Οι τιμές του πετρελαίου παρουσίασαν διακυμάνσεις την Παρασκευή, με τις δύο βασικές διεθνείς ποικιλίες να οδεύουν προς δεύτερη διαδοχική εβδομαδιαία πτώση.
Στις 17:46 GMT, το Brent διαπραγματευόταν στα 95,77 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI βρισκόταν στα 88,57 δολάρια.
Σε εβδομαδιαία βάση, και οι δύο δείκτες κατέγραφαν πτώση περίπου 2%.
Η υποχώρηση αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στις προσδοκίες ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να ασκούν οικονομική πίεση στο Ιράν μέσω κυρώσεων και ναυτικού αποκλεισμού, περιορίζοντας προς το παρόν τον κίνδυνο νέας μεγάλης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Ωστόσο, οι επιθέσεις σε πλοία και οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να δημιουργούν αβεβαιότητα για την ενεργειακή τροφοδοσία και τις διεθνείς αγορές.