Μια σημαντική ανακάλυψη από βρετανούς επιστήμονες ανοίγει νέο δρόμο στη μάχη κατά των νευρολογικών παθήσεων. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ έδειξαν ότι η αναστολή ενός συγκεκριμένου υποδοχέα, του P2X7, μειώνει σημαντικά τη φλεγμονή σε ανθρώπινο εγκεφαλικό ιστό. Το εύρημα αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στην επαναχρησιμοποίηση υπαρχόντων φαρμακευτικών ουσιών για παθήσεις όπως το Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον, οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια.
Τι έδειξε η μελέτη
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Brain. Για να συγκεντρώσουν δεδομένα που αφορούν απευθείας τον άνθρωπο, οι επιστήμονες ανέπτυξαν δύο ανθρώπινα μοντέλα φλεγμονής: ανθρώπινα κύτταρα μικρογλοίας στο εργαστήριο και ανθρώπινο εγκεφαλικό ιστό εκτός σώματος, ώστε να ελέγξουν την επίδραση αναστολέων του P2X7 που διαπερνούν τον εγκέφαλο και βρίσκονται ήδη σε κλινικό στάδιο ανάπτυξης.
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή: σε τομές ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού, η ενεργοποίηση του υποδοχέα προκαλούσε απελευθέρωση φλεγμονωδών ουσιών, η οποία όμως αναστελλόταν από εκλεκτικούς αναστολείς του P2X7 σε φαρμακολογικά ρεαλιστικές συγκεντρώσεις. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα παρέχουν άμεσα μεταφραστικά δεδομένα ότι η κεντρική αναστολή του P2X7 μπορεί να περιορίσει τις φλεγμονώδεις αντιδράσεις στον εγκέφαλο που προκαλούνται από παθολογικές καταστάσεις.
Από πού προήλθε ο εγκεφαλικός ιστός
Η ομάδα χρησιμοποίησε μικρά κομμάτια ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού που προέρχονταν από νευροχειρουργικές εκτομές και διατηρήθηκαν και μελετήθηκαν εκτός σώματος. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον ιστό για να δημιουργήσουν ένα ανθρώπινο μοντέλο εγκεφαλικής φλεγμονής και να εξετάσουν τη δράση των αναστολέων του P2X7.
Γιατί ο υποδοχέας P2X7 είναι τόσο σημαντικός
Ο P2X7 είναι πρωτεΐνη που ρυθμίζει τη φλεγμονή και εμπλέκεται σε διεργασίες που καταπονούν τον εγκεφαλικό ιστό και μπορούν να οδηγήσουν σε θάνατο εγκεφαλικών κυττάρων. Ο υποδοχέας πυροδοτεί μια αλυσίδα γεγονότων που κάνει τα κύτταρα να εκκρίνουν προφλεγμονώδεις ουσίες.
Ο επικεφαλής ερευνητής, καθηγητής Nicholas Barnes, έχει εξηγήσει ότι μετά από έναν τραυματισμό ο νεκρός ιστός μπορεί να προκαλέσει νευροφλεγμονή που εξαπλώνεται στον γειτονικό ιστό, ο οποίος έχει πληγεί αλλά όχι ανεπανόρθωτα – και αυτή η πρόσθετη καταπόνηση διευρύνει την έκταση της εγκεφαλικής βλάβης.
Η σύνδεση με τις νευροεκφυλιστικές νόσους είναι επίσης ισχυρή. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, στο Αλτσχάιμερ ο P2X7 έχει συνδεθεί με μηχανισμούς που σχετίζονται με το β-αμυλοειδές και τη νευροφλεγμονή, ενώ στο Πάρκινσον έχει συνδεθεί με νευροφλεγμονώδεις και οξειδωτικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με την α-συνουκλεΐνη.
Μια ανάγκη χωρίς απάντηση μέχρι σήμερα
Η σημασία της έρευνας γίνεται φανερή αν σκεφτεί κανείς ότι οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις αποτελούν μείζονα αιτία θανάτου παγκοσμίως και σήμερα δεν υπάρχει κανένα εγκεκριμένο φάρμακο για τη θεραπεία τους. Το γεγονός ότι οι ουσίες που δοκιμάστηκαν βρίσκονται ήδη σε κλινική ανάπτυξη θα μπορούσε να επιταχύνει σημαντικά τη διαδρομή προς τους ασθενείς.
Τι πρέπει να έχουμε υπόψη
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, απαιτείται ψυχραιμία. Η μελέτη έγινε σε ανθρώπινα κύτταρα και εγκεφαλικό ιστό στο εργαστήριο και όχι σε ασθενείς, επομένως δεν αποδεικνύει ακόμη ότι μια τέτοια θεραπεία θα λειτουργήσει στην πράξη. Παρότι υπάρχουν ήδη P2X7 ανταγωνιστές που έχουν αναπτυχθεί ως ουσίες με διείσδυση στο κεντρικό νευρικό σύστημα και έχουν περάσει από κλινική ανάπτυξη, παραμένει να αποδειχθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους σε συγκεκριμένες νευρολογικές παθήσεις.
Τα επόμενα βήματα είναι οι κλινικές δοκιμές, που θα δείξουν αν η υπόσχεση μπορεί να γίνει πραγματικότητα.
Συμπέρασμα: Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα που μεταφέρει τα ευρήματα των ζωικών μοντέλων στον ανθρώπινο εγκέφαλο, φέρνοντας πιο κοντά την προοπτική νέων θεραπειών για παθήσεις που αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους – χωρίς όμως να αποτελεί ακόμη θεραπεία.