Σε ένα κεφάλαιο που μοιάζει βγαλμένο από sci-fi θρίλερ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρέθηκε ξαφνικά «μπλοκαρισμένη» από το σύστημα διαφημίσεων του X (πρώην Twitter), λίγες μόλις μέρες μετά το ιστορικό πρόστιμο των 120 εκατομμυρίων ευρώ που επέβαλε στην πλατφόρμα του Elon Musk. Η κίνηση αυτή, που χαρακτηρίστηκε από τον επικεφαλής προϊόντων του X, Nikita Bier, ως απάντηση σε «εκμετάλλευση κενών» από την ΕΕ, πυροδοτεί νέες εντάσεις μεταξύ Βρυξελλών και Σιλικόνης Κοιλάδας – και όχι μόνο.
Η ιστορία ξεκινά την Πέμπτη, όταν η Επιτροπή ανακοίνωσε το πρώτο ποτέ πρόστιμο βάσει του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), ενός «όπλου» της ΕΕ κατά της παραπληροφόρησης και της μη διαφάνειας στα social media. Το X κατηγορήθηκε για τρεις βασικές παραβάσεις: την αλλαγή του εικονιδίου «μπλε τικ» από σύμβολο επαλήθευσης σε «απατηλό» εργαλείο επί πληρωμή, την έλλειψη διαφάνειας στη βιβλιοθήκη διαφημίσεων και την άρνηση πρόσβασης σε δημόσια δεδομένα για ερευνητές. «Η εξαπάτηση χρηστών με μπλε τικ, η απόκρυψη πληροφοριών για διαφημίσεις και η αποκλεισμός ερευνητών δεν έχουν θέση στο διαδίκτυο της ΕΕ», δήλωσε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την Τεχνολογική Αυτονομία, Henna Virkkunen, τονίζοντας ότι το πρόστιμο υπολογίστηκε με βάση τη σοβαρότητα και τη διάρκεια των παραβάσεων.
Μόλις τρεις ημέρες αργότερα, και ενώ η είδηση του προστίμου κυριαρχούσε στα feeds, ο Bier έστειλε ένα μήνυμα-βόμβα στο X: «Ο λογαριασμός διαφημίσεών σας έχει τερματιστεί». Σύμφωνα με τον ίδιο, η Επιτροπή προσπάθησε να «εκμεταλλευτεί ένα κενό στο Ad Composer» για να ενισχύσει την ανάρτησή της σχετικά με το πρόστιμο, κάνοντας τον σύνδεσμο να φαίνεται σαν βίντεο και αυξάνοντας τεχνητά την εμβέλειά του. «Η ειρωνεία της ανακοίνωσής σας: Το X πιστεύει ότι όλοι πρέπει να έχουν ίση φωνή στην πλατφόρμα μας. Φαίνεται όμως ότι εσείς νομίζετε ότι οι κανόνες δεν ισχύουν για τον δικό σας λογαριασμό», πρόσθεσε, αφήνοντας σαφείς υπονοούμενες για «διπλά μέτρα και σταθμά».
Ο Musk, πιστός στο στυλ του, δεν άφησε ασχολίαστο το γεγονός. Σε μια σειρά από posts, χαρακτήρισε τους Ευρωπαίους ρυθμιστές «woke Stasi commissars» (αναφορά στην ανατολικογερμανική μυστική αστυνομία) και υποσχέθηκε «αντίποινα» όχι μόνο κατά της ΕΕ, αλλά και κατά «των ατόμων που πίσω από αυτή την απόφαση». «Το ‘ΕΕ’ επέβαλε αυτό το τρελό πρόστιμο όχι μόνο στο X, αλλά και εμένα προσωπικά – ακόμα πιο παράλογο! Άρα, φαίνεται λογικό η απάντησή μας να στοχεύει όχι μόνο την ΕΕ, αλλά και τα άτομα», έγραψε, προκαλώντας κύμα αντιδράσεων.
Διεθνής «Θύελλα» και Αμερικανική «Αντεπίθεση»
Η κίνηση του X δεν πέρασε απαρατήρητη πέρα από τον Ατλαντικό. Η κυβέρνηση Τραμπ, που ήδη βλέπει το DSA και τον Νόμο για τις Ψηφιακές Αγορές ως «αντι-αμερικανικά εμπόδια», αντέδρασε άμεσα. Ο αντιπρόεδρος JD Vance χαρακτήρισε το πρόστιμο ως «τιμωρία για μη λογοκρισία», ενώ ο υπουργός Εμπορίου Howard Lutnick απείλησε με διατήρηση δασμών 50% σε ευρωπαϊκές εξαγωγές χάλυβα και αλουμινίου, εκτός αν η ΕΕ «μαλακώσει» τους ψηφιακούς της κανόνες. Ακόμα και ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio και ο πρόεδρος της FCC Brendan Carr μπήκαν στη φραστική «μάχη», αποκαλώντας το πρόστιμο «επίθεση σε όλες τις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες από ξένες κυβερνήσεις».
Από την πλευρά της, η Επιτροπή απέρριψε κατηγορηματικά τις κατηγορίες για λογοκρισία. «Το DSA δεν έχει καμία σχέση με λογοκρισία – αυτή η απόφαση αφορά τη διαφάνεια του X», δήλωσε η Virkkunen σε συνέντευξη Τύπου, υπενθυμίζοντας ότι οι κανόνες ισχύουν για όλες τις πλατφόρμες, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Μια Επιτροπής εκπρόσωπος τόνισε ότι το πρόστιμο είναι «προportionate» (ανάλογο) και μέρος ευρύτερης έρευνας που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, με άλλες πτυχές (όπως η καταπολέμηση παράνομου περιεχομένου) να εκκρεμούν.
Τι Σημαίνει Αυτό για το Μέλλον;
Αυτό το επεισόδιο δεν είναι απλώς ένα «παιχνίδι γάτας-ποντικιού» μεταξύ Musk και Βρυξελλών – είναι σύμπτωμα βαθύτερων ρωγμών στον Ατλαντικό. Το DSA, που τέθηκε σε ισχύ πέρυσι, στοχεύει να προστατεύσει 450 εκατομμύρια Ευρωπαίους από fake news, scams και χειραγώγηση, αλλά για πολλούς στις ΗΠΑ μοιάζει με «ευρωπαϊκή γραφειοκρατική παγίδα» για τις Big Tech. Το πρόστιμο των 120 εκατ. μπορεί να φανεί «μικρό» μπροστά στα δισεκατομμύρια του Musk (η περιουσία του ξεπερνά τα 450 δισ. δολάρια), αλλά στέλνει μήνυμα: Κανείς δεν είναι «πάνω από τον νόμο».
Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Γερμανός υπουργός Ψηφιακών Karsten Wildberger, επαίνεσαν την Επιτροπή για την «αποφασιστικότητα», ενώ ομάδες ψηφιακών δικαιωμάτων ζητούν ακόμα αυστηρότερα μέτρα. Το X έχει 90 ημέρες να παρουσιάσει σχέδιο διορθωτικών ενεργειών, αλλιώς κινδυνεύει με περαιτέρω κυρώσεις. Και ο Musk; Ήδη μιλά για έφεση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο – και ίσως για «Streisand Effect», όπου η προσπάθεια «σιωπήματος» φέρνει μεγαλύτερη δημοσιότητα.
Σε έναν κόσμο όπου τα social media διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, αυτή η σύγκρουση υπενθυμίζει: Η ελευθερία του λόγου τελειώνει εκεί που αρχίζει η εξαπάτηση. Και η μάχη μαίνεται.