Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις (UC Davis) ανέπτυξαν μια πρωτοποριακή συσκευή που παράγει μηχανική ενέργεια τη νύχτα, εκμεταλλευόμενη τη φυσική διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της ζεστής επιφάνειας της Γης και του ακραίου ψύχους του διαστήματος. Η τεχνολογία βασίζεται σε έναν ειδικό κινητήρα Stirling και δεν απαιτεί καύσιμα, ηλιακό φως ή οποιαδήποτε εξωτερική πηγή ενέργειας – μόνο την ακτινοβολία θερμότητας προς το διάστημα.
Σύμφωνα με την έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science Advances (και ανακοινώθηκε εκ νέου με νεότερα δεδομένα τον Φεβρουάριο 2026), η συσκευή λειτουργεί σαν «αντιστροφή» των ηλιακών κυψελίδων: αντί να απορροφά θερμότητα από τον Ήλιο, απελευθερώνει θερμότητα προς τον ουρανό, δημιουργώντας έτσι διαφορά θερμοκρασίας που κινεί τον κινητήρα.
Ο καθηγητής Jeremy Munday, από το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του UC Davis, εξήγησε: «Οι κινητήρες Stirling είναι ιδιαίτερα αποδοτικοί με μικρές διαφορές θερμοκρασίας, σε αντίθεση με άλλους κινητήρες που χρειάζονται μεγάλες διαφορές για υψηλή ισχύ». Στη συνήθη χρήση, ένας κινητήρας Stirling θερμαίνει τη μία πλευρά (π.χ. με καύσιμο), ενώ η άλλη ψύχεται. Στην περίπτωση αυτή, η «ζεστή» πλευρά είναι το έδαφος, ενώ η «κρύα» συνδέεται ακτινοβολητικά με το διάστημα μέσω ενός ειδικού πάνελ που λειτουργεί σαν κεραία ακτινοβολίας θερμότητας.
Το σύστημα τοποθετείται έξω τη νύχτα, σε καθαρό ουρανό: το έδαφος παρέχει θερμότητα, ενώ το πάνελ εκπέμπει υπέρυθρη ακτινοβολία προς τα πάνω, «συνδέοντας» έμμεσα τον κινητήρα με το ψύχος του διαστήματος (περίπου -270°C). Μετά από ένα χρόνο δοκιμών σε αγροτική περιοχή στο Ντέιβις της Καλιφόρνιας, η συσκευή παρήγαγε τουλάχιστον 400 milliwatts μηχανικής ισχύος ανά τετραγωνικό μέτρο – αρκετή για να κινήσει μικρό ανεμιστήρα ή να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα μέσω γεννήτριας.
Η έρευνα διεξήχθη από τον Munday και τον μεταπτυχιακό φοιτητή Tristan Deppe. Σε δοκιμές, ο κινητήρας τροφοδότησε απευθείας μικρό ανεμιστήρα, ενώ συνδέθηκε και με ηλεκτροκινητήρα για παραγωγή ρεύματος. Οι εφαρμογές που προτείνονται είναι πρακτικές και άμεσες: αερισμός θερμοκηπίων τη νύχτα, κυκλοφορία αέρα σε κτίρια, άντληση νερού ή μικρές μηχανοκίνητες εργασίες σε απομακρυσμένες περιοχές – χωρίς εξάρτηση από μπαταρίες ή δίκτυο.
Η τεχνολογία συμπληρώνει τις ανανεώσιμες πηγές: ενώ τα φωτοβολταϊκά παράγουν ενέργεια μέρα, αυτή η μέθοδος λειτουργεί μόνο τη νύχτα και σε καθαρό ουρανό, εκμεταλλευόμενη το φαινόμενο της ακτινοβολητικής ψύξης (radiative cooling) – το ίδιο που κάνει τον ουρανό να φαίνεται «κρύος» όταν κοιτάμε ψηλά τη νύχτα.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται για proof-of-concept, αλλά τα αποτελέσματα είναι πολλά υποσχόμενα για κλιμάκωση. Με βελτιώσεις στα υλικά και το σχεδιασμό, η απόδοση μπορεί να αυξηθεί σημαντικά, προσφέροντας μια νέα, παθητική και φιλική προς το περιβάλλον πηγή ενέργειας για νυχτερινές ανάγκες.
Η ανακοίνωση από το UC Davis (27 Φεβρουαρίου 2026) αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για «ενέργεια από το κρύο του διαστήματος», με τα ΜΜΕ να την χαρακτηρίζουν «σαν ηλιακά πάνελ ανάποδα». Πρόκειται για μια καινοτομία που δείχνει πώς ακόμα και το απόλυτο ψύχος του σύμπαντος μπορεί να γίνει πηγή ενέργειας εδώ στη Γη.
