Ο καρκίνος του προστάτη παραμένει ο πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες στην Ευρώπη (και στην Ελλάδα) και μία από τις κύριες αιτίες θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Με τα νέα δεδομένα από την 23ετή παρακολούθηση της μεγάλης ευρωπαϊκής μελέτης ERSPC (δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο 2025 στο New England Journal of Medicine), επιβεβαιώνεται ότι ο προληπτικός έλεγχος με PSA μειώνει τη θνησιμότητα από τη νόσο, αλλά τα οφέλη πρέπει να ζυγιστούν προσεκτικά λόγω του κινδύνου υπερδιάγνωσης και υπερθεραπείας (δηλαδή ανίχνευση αργών καρκίνων που δεν θα προκαλούσαν ποτέ πρόβλημα).
Βασικές συστάσεις (Ευρωπαϊκές & Διεθνείς – κατάσταση 2025)
Οι περισσότερες διεθνείς οδηγίες (EAU, AUA, American Cancer Society) συμφωνούν ότι δεν πρέπει να γίνεται μαζικός, τυφλός έλεγχος σε όλους τους άνδρες μιας ηλικίας. Αντίθετα, προτείνεται εξατομικευμένη προσέγγιση με κοινή απόφαση (shared decision-making) μεταξύ άνδρα και ουρολόγου/γιατρού. Ομάδα ανδρών Πότε να ξεκινήσει η συζήτηση για έλεγχο Ποιοι θεωρούνται υψηλού κινδύνου Συνιστώμενη συχνότητα (αν αποφασιστεί) Μέσος κίνδυνος (λευκοί, χωρίς οικογενειακό ιστορικό) 50 ετών (ή 45–50 ανάλογα με την οδηγία) — Κάθε 2–4 χρόνια (AUA) ή κάθε 2 χρόνια αν PSA Υψηλός κίνδυνος 45 ετών Αφρικανικής καταγωγής, 1ος βαθμός συγγενής (πατέρας/αδελφός) με καρκίνο προστάτη Ετήσιος ή πιο πυκνός Πολύ υψηλός κίνδυνος 40 ετών >1 συγγενής 1ου βαθμού με πρώιμο καρκίνο προστάτη Ετήσιος ή πιο πυκνός
- Μέχρι ποια ηλικία συνεχίζουμε;
Συνήθως μέχρι τα 69–70 έτη, αν ο άνδρας έχει προσδόκιμο επιβίωσης >10–15 χρόνια. Μετά τα 70–72 τα οφέλη μειώνονται σημαντικά, καθώς αυξάνεται η πιθανότητα να πεθάνει κάποιος από άλλη αιτία πριν ο καρκίνος γίνει απειλητικός.
Τι περιλαμβάνει ο έλεγχος;
- Μέτρηση PSA στο αίμα → βασική εξέταση
- Δακτυλική εξέταση (ψηλάφηση προστάτη από το ορθό) → προαιρετική, αλλά χρήσιμη σε πολλές περιπτώσεις
- Εάν το PSA είναι αυξημένο → επανάληψη, χρήση risk calculators, mpMRI (μαγνητική τομογραφία προστάτη) και, αν χρειάζεται, βιοψία με στοχευμένη τεχνική.
Σημαντικά νέα δεδομένα (ERSPC 2025)
- Ο έλεγχος σώζει ζωές (μειώνει τη θνησιμότητα κατά περίπου 20–30% σε μακροχρόνια παρακολούθηση).
- Όμως για κάθε 1 θάνατο που αποφεύγεται, υπάρχουν πολλοί άνδρες που διαγιγνώσκονται και ενδεχομένως θεραπεύονται άσκοπα.
- Γι’ αυτό η τάση είναι προς στοχευμένο έλεγχο (risk-adapted) και όχι μαζικό screening.
Συμπέρασμα για την Ελλάδα το 2025
Μην περιμένετε να σας «στείλει» ο γιατρός αυτόματα για PSA στα 50.
Συζητήστε με τον ουρολόγο σας (ή τον παθολόγο/γενικό γιατρό) τα υπέρ και τα κατά, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία σας, το οικογενειακό ιστορικό, τη γενική σας υγεία και τις δικές σας αξίες.
Αν είστε 45–55 ετών και έχετε οικογενειακό ιστορικό ή ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου → μην το αναβάλλετε.
Αν είστε άνω των 70–75 και έχετε σοβαρά άλλα προβλήματα υγείας → πιθανότατα δεν χρειάζεται έλεγχος.
Η έγκαιρη, έξυπνη πρόληψη σώζει ζωές – η υπερβολική όμως μπορεί να τις επιβαρύνει. Συζητήστε το με το γιατρό σας!
