Ακόμη και 2-5 τσιγάρα την ημέρα αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και πρόωρου θανάτου, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη που αναλύει δεδομένα από 300.000 ενήλικες. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η μείωση της κατανάλωσης δεν επαρκεί – η πλήρης διακοπή είναι η μόνη λύση, ενώ ο κίνδυνος παραμένει υψηλός για δεκαετίες μετά. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στις 18 Νοεμβρίου στο περιοδικό PLOS Medicine, υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει «ασφαλές» επίπεδο καπνίσματος, ακόμα και για ελαφρούς καπνιστές.
Η Μελέτη: Δεδομένα από 22 Μακροχρόνιες Έρευνες
Η έρευνα, με επικεφαλής τον Μάικλ Μπλάχα από το Johns Hopkins Ciccarone Center for the Prevention of Cardiovascular Disease, εξέτασε δεδομένα από 22 μακροχρόνιες μελέτες (longitudinal studies) που παρακολούθησαν πάνω από 300.000 ενήλικες για έως και 19,9 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, καταγράφηκαν πάνω από 125.000 θάνατοι και 54.000 καρδιαγγειακά συμβάντα, όπως εμφράγματα, εγκεφαλικά και καρδιακή ανεπάρκεια.
Τα κύρια ευρήματα είναι ανησυχητικά:
• Ελαφρύ κάπνισμα (2-5 τσιγάρα/ημέρα): Αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας κατά 50% και θανάτου από οποιαδήποτε αιτία κατά 60%, σε σύγκριση με μη καπνιστές.
• Γενικός κίνδυνος: Ακόμα και 100 τσιγάρα στη ζωή ενός ατόμου μπορεί να διπλασιάσουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.
• Παράγοντες: Το κάπνισμα βλάπτει το εσωτερικό περίβλημα των αιμοφόρων αγγείων, επιταχύνει την εναπόθεση πλάκας και αυξάνει τον κίνδυνο αρρυθμιών, όπως η κολπική μαρμαρυγή.
Η μελέτη τονίζει ότι, ενώ το κάπνισμα είναι γνωστός παράγοντας καρδιαγγειακών νόσων, οι κίνδυνοι για ελαφρούς καπνιστές υποτιμώνται συχνά, ειδικά σε εποχές που η κατανάλωση μειώνεται.
Η Διακοπή: Βελτίωση, Αλλά Όχι Άμεση
Η καλή είδηση; Η διακοπή του καπνίσματος φέρνει σημαντικά οφέλη. Ο κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων μειώνεται δραστικά μέσα στα πρώτα 10 χρόνια, και συνεχίζει να βελτιώνεται όσο περνά ο χρόνος. Ωστόσο, οι πρώην καπνιστές διατηρούν υψηλότερο κίνδυνο από τους ποτέ καπνιστές για έως και 30 χρόνια μετά τη διακοπή.
Ειδικοί, όπως ο Κέβιν Σαχ, καρδιολόγος στο MemorialCare Heart & Vascular Institute, τονίζουν: «Δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο καπνίσματος. Η πλήρης διακοπή, ειδικά σε νεότερη ηλικία, είναι ο μόνος τρόπος να προστατεύσετε την καρδιά σας μακροπρόθεσμα». Η Τζέιν Μόργκαν, καρδιολόγος στο Hello Heart, προσθέτει ότι τα πρώτα τσιγάρα προκαλούν τις μεγαλύτερες βλάβες στα αγγεία.
Συμβουλές για Διακοπή: Πρακτικά Βήματα
• Θέστε ημερομηνία: Επιλέξτε μια μέρα και ετοιμαστείτε ψυχολογικά.
• Αποφύγετε triggers: Αναγνωρίστε τι σας ωθεί (στρες, παρέες) και αντικαταστήστε με υγιεινές συνήθειες, όπως άσκηση ή τσίχλα νικοτίνης.
• Καθαρίστε το περιβάλλον: Απομακρύνετε τσιγάρα, τασάκια και οσμές από σπίτι/δουλειά.
• Ζητήστε βοήθεια: Συμβουλευτείτε γιατρούς για φάρμακα (π.χ. bupropion) ή ομάδες υποστήριξης. Στην Ελλάδα, η γραμμή 800 11 11 777 προσφέρει δωρεάν βοήθεια.
Η Επιστημονική Σημασία και Προειδοποιήσεις
Η μελέτη, με DOI: 10.1371/journal.pmed.1004561, βασίστηκε σε δεδομένα από ποικίλους πληθυσμούς, κάνοντας τα αποτελέσματα γενικευμένα. Περιορισμοί περιλαμβάνουν την έλλειψη δεδομένων για ηλεκτρονικά τσιγάρα και αλλαγές συνηθειών με τον χρόνο, που μπορεί να υποτιμούν τους κινδύνους.
Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (AHA) υποστηρίζει τα ευρήματα, καλώντας σε εντατικότερες καμπάνιες κατά του καπνίσματος. Στην Ελλάδα, όπου το κάπνισμα παραμένει υψηλό (περίπου 25% των ενηλίκων), αυτή η έρευνα είναι ύψιστης σημασίας – θυμίζοντας ότι κάθε τσιγάρο μετράει. Η υγεία της καρδιάς δεν αντέχει συμβιβασμούς.
